Radyasyon Onkolojisi

Radyasyon Onkolojisi

Radyasyon Onkolojisi

Hem dünyada hem de ülkemizde damar ve kalp rahatsızlıklarından sonra gelen en sık ölüm görülmesine sebep olan ikincil hastalık tipi birçok kanser türüdür. Son yıllarda görülme oranları her geçen gün artmakta olan kanser hastalıkları, hücrelerin kontrol dışı bir biçimde bölünerek artmasına bağlı olarak gelişmektedir. Bu durum vücutta yer alan kötü huydaki oluşumların gelişmesine neden olmaktadır. Belirli bir organı ya da dokuyu etkisi altına alacağı gibi çevresinde bulunan organ ve dokulara da yayılarak ilerleyebilir, buna tıp dilinde metastaz  adı verilmektedir. Bu şekilde metastaz yapması halinde daha da büyük çapta kanser oluşumlarını meydana getirmektedir. Kanser ile ilgilenen ve tedavi yöntemlerini uygulayan tıbbi alan, onkoloji birimidir.

Onkoloji birimlerinde cerrahi müdahalelerin yanında ek olarak kanser tedavi ve kanser süreçleri için tercih edilmekte olan iki ana uygulama bulunmaktadır. Bunlar radyoterapi yöntemi ve kemoterapi yöntemleridir. Kanser hücrelerini oldukça fazla etkilemesi için hastalara, kimyasal ilaçlar verilmekte ve kanserin tedavi edilme süreci başlamaktadır. Bu yönteme kemoterapi yöntemi denmektedir. Kemoterapide tedavinin yoğunluğu, tedavinin asıl amacı, tedavi uygulama zamanları ve uygulandıktan sonraki yan etkileri kanserin tipine ve hastanın durumuna göre değişiklik göstermektedir. Diğer bir tedavi seçeneği olan radyoterapi yani ışın tedavisi ise, kanser hücreleri üzerinde radyasyon ışınları yayarak o hücrelerin büyük oranda tahrip edilmesi ve kanser hastalığının bu işlem ile tedavi edilmesini hedef almaktadır. Radyoterapi işlemleri, radyasyon onkolojisi adı verilen tıbbi bilim dalında uzmanlık alanlarına girmektedir. Ayrıca bu yöntem ile yapılan tedavi uygulamaları radyasyon onkolojisi bölümleri tarafından yürütülmektedir.

Radyasyon Onkolojisi Nedir?

İyonize adı verilen radyasyon ışınları kullanılarak yapılmakta olan tedavi uygulamalarının kanser hücreleri üstündeki etkilerini araştırmakta yükümlü olan tıbbi bilim dalına radyasyon onkolojisi adı verilmektedir.

Radyasyon onkolojisi bölümlerinde yapılan işlemler, radyoterapi ve radyo cerrahi olarak iki birbirinden farklı grup içinde incelenmektedir. Her iki grupta yer almakta olan tedavi uygulamaları da radyasyon kullanılarak yapılmaktadır. Kişilere hangi tedavi aşamalarının uygulanacağı, uzman hekimlerce ve sağlık çalışanları tarafından oluşan multidisipliner adı verilen ekipler ile hastaya yapılacak detaylı tanı testleri ve muayeneler sonrasında belirlenmektedir. Tüm kanser hastalığına yakalanan kişilerin yüzde 70’inde tedavi sürecinin herhangi bir kısmında radyoterapiye ihtiyaç duyulmaktadır. Radyoterapi yöntemi, yalnız başına uygulanacağı gibi cerrahi müdahale öncesi ya da sonrasında da kemoterapi ile birlikte uygulanabilmektedir. Hastanelerimizde yer alan radyasyon onkolojisi birimi, alanında uzman hekimlerce hastaya özel maddeler ile birlikte kanser tedavi sürecini başlatmaktadır.

Radyasyon onkolojisi alanımızda yeni teknoloji kullanılarak çıkarılan ışın tedavi teknolojisi alanında kullanılan görüntüler rehberliği ile volumetrik ark tedavisi de kullanılmaktadır. Hastanelerimizde tedaviler; radyoterapi teknikerleri ve radyasyon onkoloğu tarafından ekip olarak planlı programlı bir şekilde yürütülmektedir. Tüm cihazların internet ağı ile birbirlerine bağlı olması sayesinde veri alışverişi kolayca yapabilmektedir. Böylece tedavi esnasında oluşacak manuel hatalar en aza indirgenmiş olmaktadır. Ayrıca hastanemizde yer alan PET/CT adı verilen teknoloji ile yapılan görüntü alışverişleri hastanın hastalıklı bölgesini kesin ve doğru şekilde tespit etmektedir.

Radyasyon Onkolojisi Birimlerinde Kimler Görev Yapmaktadır?

Multidisipliner yani birlikte bir ekip çalışması gereksinimi duyulan kanser tedavilerinde başarı yüzdesinin artırılması, hastalara en uygun tedavilerin belirlenebilmesi ve bu süreçte yan etkilerin en aza indirgenmesi için farklı uzmanlığı bulunan hekimler tarafından yapılması hastalık takibi ve muayeneleri için oldukça büyük önem taşımaktadır. Radyasyon onkolojisi bölümümüzde, 6 senelik tıp eğitiminin yanında 5 sene radyasyon onkolojisi alanında eğitimini alan uzman hekimler görev yapmaktadır. Bu bölümde çalışan uzman hekimlerin, uzmanlık belgelerini almadan önce radyoterapi işlemlerine ilişkin tüm radyobiyolojik ve fiziksel kısımların yanında tedavi sonrasında  gelişen, zamanla yayılan herhangi bir yan etki hakkında da bilgi sahibi olması önemlidir. Bu uzmanın tedavi aşamasını ve tedavi sonrasındaki takip aşamalarını titizlikle yönetmesini sağlayacaktır. Hastanemizde deneyimli olan radyasyon onkologlarının yanında radyoloji teknikerleri de çalışmaktadır. Planlanan tedavi aşamaları dikkate alınarak gerekli uygulamaların tamamlanması, teknik destek birimlerinin sağlanması ve tedavide kullanılması gereken cihazlar ile ilgili bakımların tamamlanması konusunda radyoloji teknisyenlerinin görevlerindendir.

Radyoterapi cihazlarının etkili ve doğru bir şekilde kullanılması için detaylı eğitimlere katılmış olan radyoloji teknisyenleri; kumanda odasında cihazların izlenmesi ve yönetimi, hastaların tedavi sürecinde olması planlanan pozisyonlarda tutulması, hastalar ile düzgün iletişim kurulması, tedavi aşamasında gereken görüntülerin çekilmesi ve hastanın genel durumlarının gözetilmesi gibi sorumlulukları bulunmaktadır. Ayrıca radyasyon onkolojisi birimlerinde hastaların tedavisi ve takiplerine ilişkin bütün uygulamalar sırasında radyasyon onkoloğu ile beraber çalışan, radyasyon onkolojisi üstüne özel eğitimler alan onkoloji hemşireleri de görev yapmaktadır. Radyasyon onkolojisi hemşirelerinin; radyoterapi işlemlerine ilişkin maddeler, yan etkilerin azalmasına yönelik yapılması gereken işlemler, tedavi sürecindeki gerekliler gibi birçok konuda bilgili olmaları gerektiği gibi hastalara da eğitimler verilmektedir.

Radyoterapi Nedir ve Nasıl Çalışmaktadır?

Halk tarafından ışın tedavisi olarak da bilinen radyoterapi uygulaması, kanser tedavi sürecinde uzun yıllar boyunca kullanılan bir tedavi yöntemidir.

Kanser teşhisi edilen tüm kişilerin yaklaşık olarak dörtte üçünün tedavisinde ve sürecin herhangi bir bölümünde en azından bir defaya mahsus bile olsa radyoterapi işlemi yapılmaktadır. Bazı durumlarda iyi huylu tümörlerin meydana getirdiği ve kanser hücrelerinden meydana getirdiği dokuların radyasyon ışınları ile birlikte tedavi edilmesini amaçlayan bir işlem olan ışın tedavisi için kullanılan radyasyon, kanserleşen dokuların tam olarak çekirdeğini hedefleyerek orada hasar oluşumunu meydana getirmeyi amaçlamaktadır. Kanser hücresindeki çekirdeğin hasar görmesi kanser hücrelerinin çoğalma yeteneğini kaybettirmektedir. Aynı zamanda kanser hastalığı da bu yöntem ile tedavi edilmekte ya da kontrol altına alınmaktadır. Radyoterapi işleminde kanser hücrelerinin yanında daha az ölçüde de olsa vücut bulunan sağlıklı hücrelerde de zarar oluşabilmektedir. Bu durumda istenilmeyen yan etkiler ortaya çıkabilmektedir. Ancak sağlıklı olan hücreler, kanser hücrelerine göre daha gelişmiş onarma merkezlerine sahip olduğu için tedavi sürecinden sonra o hücreler yeniden bölünüp çoğalarak eski sağlıklı hücre konumuna kavuşabilirler.

Radyasyon onkolojisi birimlerinde uygulanmakta olan radyoterapi uygulamalarında hem tedavi öncesindeki süreçte hastalığın yayılımına ve durumunu belirlemek hem de tedavi sürecinde radyoterapi başarılarının araştırmak amacı ile PET-CT görüntüleme yönteminden yararlanmak oldukça önemlidir. Bu tıbbi görüntüleme cihazı olan PET-CT yöntemi ile kanser hastalıklardan kaynaklanan metabolik farklılıklar radyoaktif bileşenler ile birlikte incelenmektedir. Detaylı bilgiler içeren bu görüntüleme yöntemi ile vücutta fonksiyonel ve yapısal olan değişiklikler değerlendirilmekte ve en uygun olan tedavi yaklaşımları en kısa süre içerisinde belirlenmektedir.

Radyasyon Onkolojisi Birimlerinde Yapılan Radyo Cerrahi Uygulamaları Nelerdir?

Radyasyon ışınları ile yapılan cerrahi uygulamalar radyo cerrahi uygulamaları olarak adlandırılmaktadır. Bu işlemler ile uygun yapıda olan kötü huydaki tümörler belirlenen görüntüleme teknikleri kullanılarak tıpkı bir cerrahi müdahale ile çıkarılmış gibi hastanın vücuttan uzaklaştırılmaktadır. Radyoterapi uygulamalarında olduğu gibi radyo cerrahi uygulamalarında da amaç hangi kanser türü ise o türdeki hastalığının bir an önce tedavi edilmesidir. Radyo cerrahi işlemlerinde gelişmekte olan tıp teknolojisinin önümüze sunduğu son teknoloji cihazlardan faydalanılmaktadır. Tomoterapi, EDGE, CyberKnife M6, TrueBeam, MR-LINAC, Trilogy, Gamma Knife adı verilen birçok son teknoloji ile üretilen cihazdan ideal ve hastaya uygun olanı belirlenerek radyo cerrahi uygulamaları yapılmaktadır. İyonize radyasyon ile yapılan radyo cerrahi işlemleri, farklı tipte teknikler içermektedir. Hangi tekniklerin uygulanması gerektiğine tümörün bulunduğu konum, hastanın durumu, kanser hücrelerinin yayılım düzeyleri gibi birçok neden birlikte değerlendirilerek uzman hekimler tarafında karar verilmektedir. Bu tekniklerden en sık olarak kullanılanları aşağıda belirtilmiştir.

1-SRT - Stereotaktik Radyoterapi

SRT açılımı ise Stereotaktik olarak adı verilen radyoterapi işleminde hedef olan kanserli hücre ya da doku, daha orta ve düşük seviyede radyasyon miktarları uygulanarak tek seans yapılmadan 3 ya da 4 seansta harap edilmesi planlanmaktadır. Bu radyo tedavi yöntemi ile belirlenen dokuya daha hafif bir şekilde uygulamalar yapılarak sağlıklı hücre ve dokuların yüksek miktarda korunması ön plandadır. Radyasyon onkolojisi bölümümüzde Tomoterapi, Gamma Knife, Trilogy, MR-LINAC, TrueBeam, CyberKnife ve intraoperatif radyoterapi olmak üzere birçok medikal cihaz kullanılmaktadır.

2- SRC - Stereotaktik Radyocerrahi

SRC açılımı ise Stereotaktik olarak adı verilen radyocerrahi işleminde hedef olarak belirlenmiş kanser hastalığı olan hücreler, üç boyutlu şekilde koordinatlandırılmaktadır. Ardından SRT'den farklı olarak hastaya yüksek dozda radyasyon ışını verilerek tek seansta tüm kanserli hücreler harap edilmektedir. IGRT yani Stereotaktik radyocerrahi işleminde görüntüleme yöntemleri ile birlikte uygulanması, hedeflenen kanser hücreli doku ile ilgili seçiciliğin artmasını sağlayarak iyi ve sağlıklı durumda olan dokularda oluşabilecek hasarları minimuma indirmektedir. Hastanın durumu, tedavi süreci ve birçok faktöre uygun şekilde radyasyon onkolojisi biriminde uzman hekimler tarafından hareket edilmektedir.

Radyoterapi Kimler Tarafından Uygulanmaktadır?

Radyasyon tedavisi ile kanser hastalıkların tedavi sürecinde uzmanlaşmış bir uzman hekim olan radyasyon onkolojisi uzmanı ile hastanın ihtiyacı doğrultusunda olan tedavi çeşidi ve tedavi aşamaları belirlenmektedir. Tedavi aşaması esnasında radyasyon onkolojisi uzman hekimleri özel bir ekip ile birlikte çalışmalarını sürdürecektir. Bu ekip içerisinde aşağıdaki kişiler yer almaktadır.

1- Dozimetrist:  Hastanın radyoterapi tedavisindeki seanslarının doz hesaplamalarını ve sürelerini belirlemektedir.

2- Radyasyon fizikçisi: Radyasyon cihazların doğru ve etkili şekilde çalıştığını ve hastaya işlem sırasında uygun dozlarda radyasyon verilmesini denetlemektedir.

3- Radyoterapi hemşiresi: Radyoterapi tedavi süresi boyunca hemşirelik hizmetleri vermektedir. Radyoterapi hemşiresi, tedavinin başlaması sırasında hastayı bilgilendirmek ve tedavisi boyunca hastaya gerekli olan ilaç uygulamalarını, destek bakımı, işlem sırasında oluşacak yan etkileri en minimuma indirmesi ve hasta olan kişinin bu durumları tolere etmesi için ilgilenmektedir.

4- Radyoterapi teknisyeni: Radyoterapi öncesi hastanın işleme hazırlanmasını sağlayan ve tedavi cihazlarının doğru çalışmasını kontrol eden kişidir.

5- Kalıp odası teknikeri: Tedavi sırasında kullanılan sabitleme gereçleri ve diğer gerekli malzemeleri hazırlamak ile görevlendirilmiştir.

Eğer sizlerin de tanısı belirlenmiş onkolojik bir rahatsızlığınız var ise hastanelerimize başvurup detaylı olarak bir muayeneden geçebilirsiniz. Gerekli olan tanı ve tetkiklerinizi yaptırarak kanser hastalığınızın hangi kısmında olduğunu kolayca öğrenebilirsiniz. Elde edilecek olan bilgilerinizin uzman hekimlerce değerlendirilmesi sonrasında tedavi aşamalarını belirleyerek erken bir dönemde gerekli olan tüm işlemlere başlayabilir, bu sayede de birçok hastanın başardığı gibi siz de bu hastalığı yenebilirsiniz.

Son yıllarda radyoterapi cihaz teknolojisindeki gelişmeler ve multidisipliner yaklaşım ile kanser tedavisinde büyük başarılar sağlanmıştır.
Radyasyonun kanser hücreleri üzerideki öldürücü etkisi yüz yıldan fazla bir süredir bilinmekteydi. Bununla birlikte sağlam dokularda görülen yan etkiler nedeniyle yüksek tedavi başarısı sağlanamıyordu. Kliniğimizde son yıllarda geliştirilen IMRT, IGRT, VMAT( Volumetric Arc Tedavi) ; SBRT  gibi ışın odaklayıcı teknikler ile sağlam dokulara zarar vermeden tümör kitlesini yok etmek mümkün hale gelmekte, radyoterapinin özel bir tekniği olan Tüm Beden Işınlaması (TBI) da güvenle yapılmaktadır. 
 
Radyoterapi Nedir?
Radyoterapi, yüksek enerjili iyonizan radyasyon kullanılarak tedavi uygulanması olup, tümöre yönelik bir tedavi yöntemidir.
Radyoterapi uygulaması, ağrı vermeyen ve kısa süreli bir işlemdir.
 
Radyoterapi KimTarafından Uygulanır?
 Radyoterapi, radyoterapi ekibi tarafından uygulanır.
 Bu ekip;
 Radyasyon Onkolojisi Uzmanı
 Medikal Fizik Uzmanı
 Radyoterapi Teknikerleri
 Radyasyon Onkolojisi  Hemşiresi'nden oluşur.
 
Kliniğimizde bulunan teknolojiler;
 
Elekta Versa HD Lineer Akseleratör:
Hedefe Yönelik Güvenilir ve Hızlı Tedavi (Yoğunluk Ayarlı Radyoterapi - IMRT)
Bölümümüzde yeni nesil radyoterapi cihazı olan  ELEKTA VERSA HD hizmete sunulmuştur. Cihazımızda bulunan AgilityTM sayesinde 160 adet alan şekillendiricisi (MLC) tedavi sırasında hedef tümörün şeklini daha iyi belirlemekte ve sağlam organların alacağı dozun azaltılabilmesine imkan vermektedir.  Yüksek MLC hızına sahip olması ise tedavilerin süresinin kısaltılmasına katkı sağlarken, yüksek pozisyonlama teknolojisi sayesinde büyük bir hassasiyet ile tedavi uygulanabilmektedir. Kolimatör yapısının özel olması sayesinde diğer lineer hızlandırıcılara göre 5 kat daha az sızıntı doz geçirgenliğine sahiptir. Böylece sağlam organları korurken ikincil kanser oluşum riskini azaltmaktadır.
 
Hastaya En Uygun Tedavi Planlama ve Doz Seçimi
Tedavi planlamaları radyoterapi planlamaları için en iyi olduğu kabul edilen “Monte Carlo Algoritması” nı kullanan Monaco tedavi planlama sistemi kullanılarak yapılmaktadır. Bu sayede biyolojik doz optimizasyonu yapılarak hastaya en uygun doz oranı hesaplanıp, sağlam doku hasarını önleyecek en uygun tümör dozları belirlenebilmektedir.

Görüntü Eşliğinde Radyoterapi
Versa HD cihazımızda bulunan conebeam CT teknolojisi sayesinde tedavi ettiğimiz bölgeyi hergün izleme ve büyük bir hassasiyet ile tedavi uyguladığımız bölgenin doğruluğundan emin olarak tedavileri uygulama imkanı buluyoruz. Versa HD cihazında bulunan Simetry özeliği sayesinde tedavi sırasında tümör ve sağlam organ hareketlerini izleyerek oluşabilecek hataların önüne geçilebilmektedir.

“Nokta Atış”/ Radyocerrahi
Versa HD cihazı ile halk arasında “nokta atış” diye tabir edilen radyocerrahi tedavileri 1-3 günlük tedaviler şeklinde büyük bir hassasiyetle uygulanabilmektedir. Cihazın yüksek doz hızı ile tedavi uygulayabilme teknolojisi sayesinde üç kat fazla maksimum doz oranı sağlanmakta ve tedavi süresi azalırken tedavi başarı şansı artmaktadır. Elekta Versa HD ile linak tabanlı radyocerrahi ve yoğunluk ayarlı radyoterapi (IMRT) tedavileri benzeri cihazlara göre tedavi daha hızlı uygulanabilmekte ve bu sayede tedavi sırasında oluşabilecek hasta hareketinin önüne geçilebilmektedir.
 
ABC (Aktive Breath Control) Tekniği ile Meme Radyoterapisi
Kliniğimizde; meme radyoterapisindeki en güncel teknolojilerden biri olan ABC (Active Breath Control) tekniği ile aktif nefes kontrolü yapılmaktadır. Bu teknoloji sayesinde radyoterapiye bağlı gelişebilecek kardiyovasküler geç yan etkilerin riski azaltılabilmektedir.

Gamma-Knife:
Kafatasını açmadan milimetrik boyuttaki kitlelerin bile adeta neşterle alınmış gibi yokedilmesini sağlayan Gamma-Knife cihazı ile çok başarılı beyin tedavileri yapılmaktadır.
Gamma-Knife cihazı, sadece beyin lezyonlarının tedavisi için geliştirilmiş az sayıda hareketli parçaya sahip üstün tasarımı sayesinde radyocerrahi yapan Cyberknife ve Truebeam gibi cihazlara göre daha keskin bir ışın oluşturabilmekte ve sağlam beyin dokusuna giden radyasyon dozunu altıda bire kadar azaltabilmektedir. Böylece beyin lezyonlarının tedavisinde kritik öneme sahip olan entelektüel faaliyetlerin zarar görmemesi sağlanabilmektedir.
Koru Hastanesi, uzman onkolojik cerrahi ekipleri, medikal onkoloji departmanı, dünyanın en ileri teknolojisine sahip cihaz parkı ve Onko'nun 25 yıllık deneyim katkısı ile kurulan radyasyon onkolojisi departmanı ile Türkiye'nin en iyi onkoloji merkezlerinden biri haline gelmiştir.
Gamma Knife pantoserebellar köşe tümörleri, metastazlar, küçük veya orta boy meningioma, trigeminal nöralji hareket bozukluğu tedavisinde; psikocerrahiyi de içeren fonksiyonel nörosürurji alanlarında kullanılmaktadır.

Değerli Yorumlarınızı Bekliyoruz.