Çocuk Cerrahisi

Çocuk Cerrahisi

Çocuk Cerrahisi Tanımı ve Kapsamı

ÇocukCerrahisi bölüm ve kapsam olarak en geniş tıbbi bölümlerin başında gelmektedir. Çocuk Cerrahisi  bebek anne karnında iken ilk bir aydan itibaren oluşan doğumsal anomaliler ve doğduktan sonra 17 yaşına kadar olan çocukların tüm cerrahi müdahale gerektiren yapısal bozuklukları ile ilgilen bölümdür.Çocuk Cerrahisi genel olarak beyin cerrahisi , ortopedi ve kalp damar cerrahisi alanlarının dışında anne karnından 17 yaşına gelene kadar oluşan tüm yapısal bozukluklarla ve bunların cerrahi gerektiren tedavileri ile ilgilenir.

Çocuk Cerrahisinin İlgilendiği Başlıca Hastalıklar

Çocuk anne karnında iken oluşan bazı yapısal bozukluklar olabilmektedir. Günümüzün gelişen teknolojisi sayesinde bebekte oluşan bu anomaliler rahatlıkla erken dönemde tespit edilebilmektedir.Bu yapısal bozukluklar saptandıktan sonra mutlaka bir çocuk cerrahisi uzmanı ile görüşülmeli ve süreçle ilgili nasıl bir tedavi gerektiği konusunda görüş birliğine varılmalıdır. Doğumsal hastalıklar tespit edildiğinde doğumdan sonra sınırlı bir gün içinde çocuk cerrahisi bölümünün müdahalesi gerektiren hastalıklar olabilmektedir. Bu nedenle konunun uzmanı hekimlerin tespit ve müdahaleleri önem taşımaktadır.

 Bebek Anne Karnındayken En Sık Rastlanılan Doğumsal Anormallikler

  • Solunum Sistemi Anomalileri : Gebeliğin ilk haftalarında bebekte solunum yollarında maturasyon eksikliği ve distal alveol dokusunda gelişim bozukluklarının yol açtığı solunum sistemi anomalileri ortaya çıkabilmektedir. (konjenital adenomatoid malformasyon) Bu tip lezyonların prenatal ultrasonografi  ile saptanması mümkündür
  • Böbrek Anomalileri : Böbreklerle meydana gelen anormallikler de fetal anomali taraması yapılmaktadır. Boyut olarak küçük böbrek , böbrek kistleri ,yerinde olmayan böbrek ve böbrek eksikliği fetal anomali taraması ile tespit edilebilmektedir. İçinde bulunduğumuz zaman da böbreklerde tespit edilen bir çok hastalığın tedavisi yapılabilmektedir.
  • Akciğer Anomalileri : Bebek anne karnında iken akciğer anormallikleri oluşabilmektedir. Akciğer kistleri , gelişim bozuklukları ,akciğerin tam gelişmemesi gibi oluşan bu hastalıların teşhisi detaylı bir ultrason ile görüntülenmektedir. Bu tür hastalıkların tedavisi  anormalliklerin durumuna göre doğumdan sonra yapılabilmektedir.
  • İdrar yolları ve mesane ile ilgili sorunlar: Bebek doğmadan anne karnında saptanabilen böbrek ve idrar yolları anormallikleri doğumdan hemen sonra görüntüleme yöntemleri ile tam teşhis edilerek uygun tedavi başlatılmalıdır.
  • Sindirim Sistemi anomalileri  : Yemek borusunun tam gelişmemesi , ince -kalın barsak tam gelişmemesi veya tıkalı olması , midenin  yeteri kadar gelişmemesi , yine bu bölgede bulunan kitle ve tümör oluşumları , diafragma fıtıkları bebek anne karnında iken tespit edilebilir. Bu yapısal bozukluklar ve bölümleri bebek doğumundan önce belirlenmesi bebek doğduktan sonra çocuk cerrahisi uzmanlarının uygun hazırlık yapmasına olanak sağlar .
  • Genital bölge anomalileri : Makatın kapalı olması , idrar yolları ve torbası ile ilgili anormalliklerin tespiti mümkün olmakla birlikte yapısal genital bölge anormallikleri de oluşabilmektedir. Hipospadias ,şüpheli genital organ teşhisi de mümkündür.
  • Karın Duvarı Anomalileri :  Karın ön duvarı ve bağırsakların yapısal bozukluklarından meydana gelmektedir. Bebeklerin bağırsakları karın boşluğu dışarında olabilmektedir.Bu durumun teşhisinden sonra bebeğin durumuna göre tedavisi mümkün olabilmektedir.
  • Doğumsal Tümörler  : Boyun ve Kafa bölgesinde bulunan kistler ve tümörler , dışarıdan  ultrason ile görülebilen kistik yapıların teşhisi ve tedavisi mümkün olabilmektedir.

Yeni Doğan Döneminde Saptabilen Doğumsal Anormallikler (0-28 gün )

  • Bebek doğduktan hemen sonra ortaya çıkan solunum sistemi ve akciğer anormallikleri: Nefes darlığı , akciğer gelişim bozuklukları teşhisi yapıldıktan sonra Çocuk Cerrahisi tarafından cerrahi müdahale gerektiren durumlarda tedavi süreci başlatılır.
  • Yemek borusu anormallikleri : Yemek borusunun tam gelişmemesi durumunda bebek tükürüğünü bile yutamama durumu oluşabilmektedir.Bu gibi durumlarda Çocuk Cerrahisi tarafından vakit geçirmeden cerrahi müdahale gerekmektedir.
  • Mide ve Bağırsak Sistemi Anormallikleri : Doğuştan On İki Bağırsağın tıkalı olması ve Midenin yapısal olarak tam gelişmemesi , kaka yapamama ,kanlı kaka yapma gibi durumların doğumdan hemen sonra teşhisi ve tedavisi gereklidir.
  • Karaciğer ve Safra Yolları Anormallikleri : Safra yolları gelişmemiş bebeklerde görülebilen beyaz kaka yapma , sarılığın uzun sürmesi gibi belirtiler safra kesesi ve karaciğer sorunlarına işaret olabilir. Bu durumlar detaylı bir ultrason görüntüleme ile teşhis edilebilir.
  • Böbrekler , İdrar Yolları ve Mesane Anormallikleri : Bebek doğmadan anne karnında saptanabilen böbrek ve idrar yolları anormallikleri doğumdan hemen sonra görüntüleme yöntemleri ile tam teşhis edilerek uygun tedavi başlatılmalıdır.
  • Karın Duvarı Oluşum Anormallikleri : Karın duvarı anomalileri doğum sonrası fizik muayenede inspeksiyonla teşhis edilebilir.Anormallik teşhis edildikten sonra ilave anomali olup olmadığı ortaya konularak tedavi süreci başlatılmaktadır.
  • Doğumsal Tümörler:Baş , boyun ve vücudun hemen her yerinde ve çeşitli organlarda görülebilen tümörler teşhis edilerek  tedavi süreci başlatılır.

Bebeklik Döneminde Rastlanabilen Sorunlar (2-24 ay )

  • Doğumsal Anormallikler : Bebek doğduktan sonra ortaya çıkan solunum sistemi sorunları  ,mide bağırsak sorunları ,böbreklerle ilgili yaşanan problemler , idrar yolları ve mesane ilgili problemler bunun yanında genital bölge problemleri Çocuk Cerrahisi tarafından tedavi edilmektedir. Bazı hastalıklarda hayatın ilk aylarında gecikmeksizin müdahale gerektiren rahatsızlıklar olabilmektedir. Bu nedenle uzman bir Çocuk Cerrahının teşhis ve tedavisi çok önemlidir.
  • İnvajinasyon : (Bağırsakların iç içe geçmesi ve düğümlenmesi ): Yiyeceklerin bağırsaklardan ilerleyememesi sonucu doğuran önemli bir rahatsızlıktır. Bu hastalık genellikle 3 ay ve 2 yaş arası bebeklerde görülebilir.Bağırsağın bir kısmının diğer bağırsağın içine geçmesi ile oluşur.Hastalığın başlıca belirtisi kusma ve karın ağrısıdır. Sonraki aşamalarda kusma rengi sarı -yeşil bir renk alabilir ve anüsten kan gelebilir .Bu belirtiler bağırsak tıkanıklığına işaret eder.Teşhisi çocuk cerrahisi tarafından yapılan fizik muayene ve radyolojik bulgular ile konabilir.Tedavi için öncelikle hasta uygunsa redüksiyon (ameliyatsız açma işlemi ) yapılabilir.Redüksiyon işlemi başarısız olan hastalarda cerrahi işlem uygulanır.
  • Meckel Divertikülü :Mide bağırsak sisteminin yapısal bozukluklarından oluşan doğumsal bir anomalidir.Hastalığın belirtileri rektal kanama , bağırsak tıkanıklığı ve iltihaplanmasıdır.Çocuklarda sindirim sistemi kanamalarının yarısı genelde meckel divertikülden kaynaklanır.Bulgu ve belirtilerin olması durumunda karın ultrasonu , bilgisayarlı tomografi ve laparoskopiyle tanı konulur .Cerrahi müdahale ile tedavi edilir.
  • Pilor( Mide çıkımı darlığı ): Mide çıkımı darlığı anomalisidir. Mide çıkışı kaslarının aşırı kalınlaşması ile mide çıkışında darlık meydana gelir. Belirtileri kusma (fışkırır tarzda,beyaz renkte ) ,zayıflama ,kilo alamamaktır. Hastalığın teşhisi muayenede hissedilir. Ultrason ile kasların kalınlığı ölçümlenebilir.Tedavi Çocuk Cerrahisi tarafından cerrahi olarak yapılabilir.
  • Safra Yolu Tıkanıklıkları :Safra taşları yetişkinlerde görülebildiği gibi çocuklarda da görülebilir.Safra taşının bir kanalı tıkaması ile ortaya çıkar . Belirtileri kramp şeklinde karın ağrısıdır.Bu ağrılar sonraki dönemde sırt ve sağ küreğinde de hissedilir.Bulgu veren taşlarda ve tedavi genellikle cerrahi olarak yapılmaktadır.

Çocukluk Döneminde Sık Karşılaşılabilen Hastalıklar

  • Kasık Fıtığı: Hastalığın En belirgin belirtisi kasık bölgesinde oluşan şişliktir.Fıtığın boğulması durumunda belirtiler artar . Tanı gecikirse kusma, kaka yapamama gibi bulgular gelişir. Tedavi Çocuk Cerrahisi tarafından yapılacak cerrahi müdahale ile gerçekleştirilir.
  • Hidrosel : Erkek çocuklar anne karnında iken testisleri kendi karınları içerisinde gelişmeye başlar . Testisler karınlarından torbalarına gebeliğin son iki ayında kasıktan bir kanal yardımı ile iner. Bu kanallar vazifeleri bittiğinde kendiliğinden kapanırlar . Ancak bu hastalığa sahip çocuklarda bu kanallar kapanmaz. Karın iç sıvısının bu kanallardan akması sonucu kasık ve torbada şişlik oluşur.Tedavisi cerrahi olarak yapılmaktadır.
  • İnmemiş Testis:Testisin birinin veya bazen ikisinin torbaya yerleşmemesi sonucu oluşmaktadır.Prematüre bebeklerde görülme sıklığı daha fazladır.İnmemiş testisler kısırlığa yol açabilmektedir. Doğumdan ilk ay sonra inmeyen testislerde cerrahi müdahale gerçekleştirilmelidir.
  • Göbek Fıtıkları: Bebek anne karnında iken göbeğin içinde ki damarlar anne ile bebek arasındaki ihtiyaç duyulan kan alışverişini yapmakla görevlidir.Göbek Kordonu doğumdan sonra kapanmaktadır. Nadir durumlarda bu bölgeye yakın bölgelerden  buraya çıkıntılar olması durumunda göbek fıtığı oluşabilmektedir. Bu hastalığın en önemli belirtisi bebek ağladığında göbeğin dışa doğru çıkmasıdır. Göbek fıtığı fiziksel muayenede anlaşılabilir. Tedavi için genellikle hastalık gözlemlenir ilk iki yılda kapanmayan fıtıklar için dört yaştan sonra cerrahi müdahale gerekli olabilir.
  • Apendisit :Çocuklarda da görülebilen apandisit hastalığının belirtisi karın ağrısı ,iştahsızlık , göbeğin sağ alt tarafında yoğunlaşan ağrı , kusma , öne doğru eğilerek yürüme gibi genelde sağ tarafta yoğunlaşan ağrı nedeni ile fiziksel aktivitelerin kısıtlanmasıdır.Tedavisi gecikmeksizin cerrahi yöntem ile yapılmalıdır. Bu tip olgularda zaman kaybedilmeden Çocuk Cerrahi uzmanına başvurulmalı ve hastaya hemen cerrahi müdahale edilmelidir.
  • Bağırsak tıkanıklıkları: Bağırsak tıkanıklıkları bağırsakların iç içe geçmesi ile oluşabilmektedir.Bağırsak tıkanıklığının belirtileri karın krampları , iştah kaybı ,kabızlık ,kusma, gaz çıkaramama ve karın şişkinliği olabilir. Bu tip durumlarda hemen bir Çocuk Cerrahisi uzmanı ile görüşülmelidir. Eğer bağırsak tıkanıklığının nedeni mekanik bir engel ise cerrahi yöntem uygulanır, bağırsağın tıkanma nedeni kasılma hareketinde yaşanan problem ise öncelikle bağırsağın bu hareketi neden yapamadığı araştırılmalıdır.
  • Solunum yada mide bağırsak sistemine kaçan yabancı cisimler: Yabancı cisimlerin yada çocuğun yiyemeyeceği besinlerin soluk borusuna kaçması ile oluşan ve solunum yolları rahatsızlıklarına yol açan  kazalardır. Belirtileri soluk alıp vermede güçlük, morarma , hırıltılı solunum ,mental durumda bozulma olarak görülebilir. Bu tip durumlarda hemen tıbbi müdahale gerekmekte olup soluk borusuna kaçan cismin yerine göre Çocuk Cerrahisi tarafından müdahale gerçekleştirilmelidir.
  • Çocukluk çağı solid tümörleri: Solid tümörler iyi ve kötü huylu olabilirler. Belirtileri Kilo kaybı , nedeni bilinmeyen ateş , yorgunluk , halsizlik , baş ağrısı diş eti ve burun kanamaları olabilmektedir.Tanısı konulmuş hastalık için erken tedavi uygulamak hayati önem taşımaktadır.
  • Salgı bezleri (endokrin) sistemi ile ilgili sorunlar: İnsan bedeninde büyümeyi sağlayan salgı bezleri mevcuttur. Büyümeyi sağlayan temel bez hipofiz bezidir. Çocukluk çağlarında hormonal dengede yaşanan olumsuzlukla büyüme ve gelişmeyi olumsuz etkileyebilir. Salgı bezi hastalıkları , Böbrek ve böbrek üstü bezi tümörleri ,salgı bezleri sistemi tümörleri ( tiroid , pankreas , böbrek üstü bezi cerrahi hastalıkları ) tedavisi Çocuk cerrahisi tarafından yapılmaktadır.
  • Üreme ve boşaltım sistemi ile ilgili anormallikler : Bu tip anormalliklerin en sık rastlanılanları böbrek çıkışında darlık , vezikoüretal reflü , üretoro,pelvik darlık  ,idrar deliğinin başka yerinde olmaması , yarım sünnet  ,epispadyas , mesane ile ilgili cerrahi gerektiren problemler , cinsiyet ile ilgili yaşanan anormalliklerin tedavisi ile Çocuk Cerrahisi ilegilenir.
  • Yemek borusu ile ilgili sorunlar: (Mide reflüsü , gastro özofageal reflü ) : Çocuklarda mide reflüsü sık olarak karşılaşılabilir bir hastalıktır. Reflü ile birlikte solunum yolları rahatsızlıkları , büyüme gerilikleri , zatürre ,akciğer enfeksiyonları ortaya çıkmış ise tedavi edilmesi gereklidir. Tedavi ilk aşamada ilaç ile olabilmektedir. Ancak 6 ay geçtiği halde rahatsızlık geçmemiş ise cerrahi müdahale gereklidir.
  • Karın ve göğüs duvarı anormallikleri ( Doğuştan karın kaslarının yokluğu , Göğüs duvarının içe çökük olması yani kunduracı göğsü ,Göğüs duvarının dışa çıkıntılı olması yani güvercin göğsü ) Bu problemler bazen doğumdan hemen sonra anlaşılmayabilir ,ileri ki yaşlarda belirgin hale gelebilir. Görüntü çocukları rahatsız edebilecek kadar yoğunsa psikolojik olarak ta etkilenirler. Problemlerin şiddetine göre cerrahi müdahale gerektirmektedir.
  • Damarlar ve Lenf Sistemi Problemleri ( Hemanjiom ve lenfanjiomlar)
  • Çocukluk çağı kazaları : Yanıklar , düşmeler ve çarpmalar ,künt ve delici travmalar yaşanan durumlarda mutlaka Çocuk Cerrahisi uzmanı tarafından müdahale edilmelidir.


Tedavisinde Öncelikle Cerrahi Müdahale Gerektirmeyen Hastalıklar

  • Kabızlık ,Makatta yırtık
  • Yineleyen İdrar yolu Enfeksiyonları
  • Dışkı ve İdrar yolu problemleri
  • Yineleyen karın ağrıları
  • Kusma
  • Sünnet
  • Mide ve bağırsak endoskopileri
 
Ülkemizde verilen çocuk cerrahisi eğitimi uyarınca, bir Çocuk Cerrahı kabaca beyin cerrahisi, ortopedi ve kalp-damar cerrahisi ilgi alanları dışındaki hemen her sistemde çocukluk çağında ortaya çıkan cerrahi sorunların tedavisi ile uğraşır. Bunların dışında, özellikle yenidoğan döneminde olmak üzere doğumsal (konjenital) anormallikler de Çocuk Cerrahisinin ilgi alanı içindedir.
Çocuk Cerrahisi tarafından cerrahi tedavisi yapılan başlıca sorunlar ve uğraşı alanları şunlardır:
  • Anne karnında tanımlanan anormallikler (solunum sistemi, böbrekler-idrar yolları ve mesane ile ilgili sorunlar, genital bölge anormallikleri, diyafragma fıtığı, karın duvarı anormallikleri, bazı doğumsal tümörler...)
  • Yenidoğan döneminde (0-28 gün) saptanan doğumsal anormallikler
  • Solunum sistemi ve akciğer anormallikleri,
  • Yemek borusu anormallikleri,
  • Mide ve bağırsak sistemi anormallikleri,
  • Karaciğer ve safra yolları anormallikleri,
  • Böbrekler, idrar yolları ve mesane anormallikleri,
  • Karın duvarı oluşum anormallikleri,
  • Doğumsal tümörler.
  • Bebeklik döneminde (2-24 ay) saptanan sorunlar-
  • Doğumsal anormallikler (solunum sistemi, mide-bağırsak sistemi, böbrekler-idrar yolları ve mesane ile ilgili sorunlar, genital bölge anormallikleri),
  • Bağırsak kanamaları
  • İnvajinasyon (bağırsakların içiçe geçmesi- düğümlenmesi),
  • Meckel divertikülü,
  • Pilor (mide çıkımı) darlığı,
  • Safra yolu tıkanıklıkları.
  • Her yaşta sık rastlanan sorunlar
  •  Kasık fıtığı,
  • Hidrosel,
  • İnmemiş testis,
  • Göbek fıtıkları,
  • Apendisit,
  • Bağırsak tıkanıklıkları,
  • Solunum ya da mide-bağırsak sistemine kaçan yabancı cisimler.
  • Özellikli sorunlar
  • Çocukluk çağı solid tümörleri,
  • Salgı bezleri (endokrin) sistemi ile ilgili sorunlar,
  • Kız çocuklarına özgü sorunlar (rahim ve yumuratlık ile ilgili sorunlar),
  • Üreme ve boşaltım sistemi ile ilgili anormallikler (Böbrek çıkımında darlık -Üretero-pelvik darlık-, böbrek reflüsü -vezikoüreteral reflü, taş, idrar deliğinin normal yerinde olmaması - hipospadyas, epispadyas, mesane ön yüzünün olmaması -ekstrofya vezika-, cinsiyet anormallikleri...),
  • Yemek borusu ile ilgili sorunlar (mide reflüsü- gastro-özofageal reflü)
  • Karın ve göğüs duvarı anormallikleri (doğuştan karın kasları yokluğu, göğüs duvarının içe çökük olması –kunduracı göğsü- ya da dışa doğru çıkıntılı olması –güvercin göğsü),
  • Hemanjiom ve lenfanjiomlar (damarlar ve lenf sistemi ile ilgili sorunlar),
  • Çocukluk çağı travmaları (yanıklar, düşmeler, kazalar, künt ya da delici travmalar).
  • Tedavisinde öncelikle cerrahi yöntem gerekmeyen sorunlar
  • Kabızlık, anal fissür (makatta yırtık),
  • Yineleyen idrar yolu enfeksiyonları,
  • Dışkı ve idrar kaçırma sorunları,
  • Yineleyen karın ağrıları,
  • Kusma.
  • Diğer
  • Sünnet,
  • Mide ve bağırsak endoskopileri.

Değerli Yorumlarınızı Bekliyoruz.