Kemik İliği Nakli Merkezi

Kemik İliği Nakli Merkezi

Kemik İliği Nakli Merkezi

Kemik iliği nakli merkezi biriminde uygulanmakta olan Kemik İliği Nakil işlemleri kapsamında, otolog yani kendinden nakil, allojenik yani tam uyum içeren diğer verici ya da aileden nakil ve haploidentikal yani yarı uyumu bulunan donörlerden nakil işlemi gerçekleştirilmektedir. Hastanemizin kemik iliği nakli merkezinde hem çocuk hem de erişkin hastalara hizmet verilmektedir. Kök hücrenin ve kemik iliğinin toplanması, toplanan hücrelerin çeşitli işlemler ile ayıklanması, işlenmesi hastanemizin kemik iliği nakli merkezi laboratuvarlarında gerçekleşmektedir. Kemik iliği nakli merkezinde hem verici hem de alıcıların işlemleri ve sağlık tahlilleri yapılmaktadır.

1- Kök Hücre

Kemik iliği nakli kök hücre nakli olarak da bilinmektedir. Zarar görmüş olan kemik iliği kök hücrelerin yeniden bir araya getirilmesi amacıyla hastaya kendinden veya başka bir uyumu bulunan vericiden yani donörden sağlıklı olarak alınan kök hücrelerin nakledilmesi operasyonudur.

Kemik iliği nakli işleminden önce hastalara zarar gören kök hücrelerin tedavileri için ilaç tedavisi ve kemoterapi işlemleri uygulanmaktadır. Bu tedavilerden sonra sağlıklı kök hücreleri hastanın vericisinden ya da kendisinden alınmaktadır. Kan transfüzyonuna benzeyen şekilde boyunda bulunan bir toplar damara takılan kateter yoluyla hücreler aktarılmaktadır. Hastalar genel olarak nakil işlemi sırasında iyi durumdadır. Kök hücre nakli işleminden sonraki ilk bir ay, kemik iliği nakli olan hastalar birçok yan etki hissetmektedir. Bu yan etkiler uzman hekim tarafından takip edilmekte ve bu yan etkilerin azalmasına iyi gelen ilaçlar verilmektedir. Kök hücreler naklin hemen sonrasında kemik iliği içerisinde yeni kan hücrelerini üretmeye ve hastanın bağışıklık sistemini yeniden inşa etmeye başlamaktadır.

2- Kemik İliği Hastalıkları

Kemik iliği ya da kök hücre nakli lenf ve kan sisteminde farklılıklara sebep olan kanser ve birçok hastalığın tedavisi için uygulanan işlemdir. Aşağıdaki hastalıkların tedavileri ilik nakli ile yapılmaktadır.

a) Myeloblastik Akut Lösemi Hastalığı

Kemik iliği türündeki hastalıklara karşın savaş yapan lökositleri meydana getiren monosit ve granülositler kemik iliğinde blast yani genç hücreleri oluşturmaktadır. Bu genç hücreler zaman içerisinde büyüyerek bağışıklık sistemi için önemli rol oynamaktadır. Akut myeloblastik lösemi hastalığında bulunan bulgular blast hücrelerin olgunlaşma süresi içinde görülen anormallik sonucunda, normal seviyelerini devam ettiremeyen hücrelerin kemik iliğinde ve kanda toplanmasıyla beraber bağışıklık sistemindeki görevlerini yerine getirememektedir. Kemik iliği nakli merkezi bu bulgulara akut myeloblastik lösemi hastalığı adı verilmektedir. Belirtileri ise nefes darlığı, halsizlik, çabuk yorulma, ateş, kemik ağrıları, cilt üzerinde morluklar ve diş eti kanamaları ve burun kanamaları görülmektedir. Tanısı kemik iliği aspirasyonu, kemik iliği biyopsisi, genetik testler ve periferik yayma ile konulmaktadır. Tedavi ise kemik iliği nakli ve kemoterapidir.

b) Primer Amiloidoz Hastalığı

Kemik iliğinin ürettiği proteinlerin düzenli olmayan şekilde organlarda birikmesi ile meydana gelen bir hastalıktır. Belirtileri nefes darlığı, yorgunluk, cilt problemleri, ishal, kalp ritim bozuklukları, kilo kaybı, dilde büyüme ve mide, bağırsak problemleridir. Tanısı kemik iliği nakli merkezi birimimizde EKG, alana bağlı olarak biyopsi, idrar ve kan tahlilleri ile konulmaktadır. Tedavisi ise kemik iliği nakli ve kemoterapidir.

c) Aplastik Anemi Hastalığı

Kemik iliğinde yer alan hematopoetik adı verilen olgunlaşmamış genç kök hücrelerin çok az sayıda olmasından dolayı yeterince kan üretilmemesi halinde meydana gelen bir hastalıktır. Doğumdan kaynaklı, toksik alımı, fazlaca radyasyona maruz kalınması, doku rahatsızlıkları, hamilelik, enfeksiyonlar gibi nedenler aplastik anemiye sebep olmaktadır. Belirtileri yorgunluk, halsizlik, nefes darlığı, ateş ve enfeksiyondur. Tanısı genetik testler, kemik iliği aspirasyonu, biyopsisi, kan sayımı, serolojik testler ve biyokimyasal testler sonucunda konulmaktadır. Kemik iliği nakli merkezi birimimizde tedavisi kemik iliği nakli ve immünsüpresif ilaçlar ile yapılmaktadır.

d) Paroksismal Nokturnal Hemoglobinüri

Eritrosit denilen kırmızı kan hücrelerinin parçalanmasıyla beraber, kanımıza kırmızı rengini veren hem oksijen hem de karbondioksit taşımasını sağlayan hemoglobinin, idrar yolu ile kişinin vücudundan atılması ile oluşan ve damarlarda pıhtılaşma sonucunda damar tıkanıklığına yol açan hastalıktır. Belirtileri kalp çarpıntısı, ateş, damar tıkanıklığı, çabuk yorulmalar, göğüs, bel, baş ve karın ağrılarıdır. Tanısı kemik iliği nakli merkezi birimimizde idrar tahlili, biyokimyasal testler ve akış sitometrisisi ile konulmaktadır. Tedavisi ise eritrosit süspansiyonu, kemik iliği nakli, monoklonal antikor tedavisi ve demir içeriği bulunan ilaçlar ile yapılmaktadır.

e) Hodgkin Lenfoma

Vücudun birçok hastalık ve enfeksiyonlara karşı savaşmakta olan lenf sistemlerinde meydana gelen bir kanserdir. AIDS, insan herpes virüsü ve kızamık gibi birçok hastalık hodgkin lenfomaya neden olmaktadır. Bu hastalığı belirtileri gece terlemesi, kaşıntı, kilo kaybı, iştahsızlık, koltukaltında, boyunda ya da kasıklarda meydana gelen şişlikler, karaciğer ya da dalak büyümesidir. Tanısı bilgisayarlı tomografi, ultrasonografi, PET-BT, biyopsi, biyokimyasal ve hematolojik kan testleri ile konulmaktadır. İlerleyen hastalık sürecinde ise kemik iliği biyopsisi yapılmaktadır. Tedavisi ise kemik iliği nakli merkezi birimimizde radyoterapi, kemoterapi ve kemik iliği yani kök hücre naklidir.

f) Non-Hodgkin Lenfoma

Vücutta bağışıklığı güçlendirmek üzere görevde olan lenf sistemlerinde meydana gelen kanser türüdür. Tarım ilaçlarına maruz kalmak, viral hastalıklar, bazı ilaçlar, zehirli gazlara maruz kalma gibi durumlar bu hastalığa sebep olmaktadır. Belirtileri kilo kaybı, ateş, gece terlemesi, halsizlik, cilt üzerinde meydana gelen yaralar ve koltuk altında, boyunda ya da kasıklardaki ele gelen şişliklerdir. Tanı ve tedavi yöntemleri ise Hodgkin Lenfoma kanseri ile birebir benzerdir.

g) Myelodisplastik Sendromlar

Kemik iliğinde yeni kan hücreleri üretme zamanının anormalleşmesi ile birlikte, kemik iliğindeki hücrelerin olgunlaşması güçleşmektedir. Genel olarak ileriki yaşlarda meydana gelen bu hastalık trombosit ve lökosit azlığına yol açarak vücutta kansızlık meydana getirmektedir. Hastalık ilerledikçe lösemiye dönüşebilmektedir. Belirtileri gece terlemesi, halsizlik, anormal kilo kayıpları, cilt üzerinde morarmalar ve enfeksiyonlara bağlı ateş görülmektedir. Tanısı kemik iliği nakli merkezi birimimizde genetik testler, kan sayımı ve kemik iliği aspirasyonu ya da biyopsisi ile belirlenmektedir. Tedavisi ise ilaçlar, eritrosit süspansiyon ve kök hücre nakli ile yapılmaktadır.

h) Multiple Myeloma Hastalığı

Bağışıklık sisteminde meydana gelen plazma hücrelerinin aşırı ve kontrolsüz çoğalması ile oluşan kanserdir. Genel olarak ileriki yaşlarda meydana gelen bu hastalık, kemiklerin kırılmasına, bağışıklık sisteminin zayıflamasına ve böbrek yetmezliğine sebep olmaktadır. Belirtileri ateş, halsizlik, iştahsızlık, kilo kayıpları, bel ağrıları, kemik ağrıları ve böbrek yetmezliği semptomlarıdır. Tanısı kemik iliği nakli merkezi birimimizde kemik taraması, kemik iliği aspirasyonu, idrar tahlili, biyokimyasal ve hematolojik testler, protein elektroforezi ve immünfiksasyon elektroforezi ile konulmaktadır. Tedavisi ise radyoterapi, kemoterapi ve kök hücre naklidir.

i) Kronik Myelositik Lösemi

Bağışıklık sistemini meydana getiren lökositlerin, kan içinde fazla olgunlaşmış hücre bulundurmasıdır. Genetik sorunların oldukça etkili olduğu bu kanser tipinde, kırmızı kan, beyaz kan hücreleri ve kan pulcuklarından sayı olarak oldukça fazladır. Belirtileri ise ağrı, yorgunluk ve terlemedir. Tanısı periferik yayma, kan sayımı, genetik bazı testler ve kemik iliği aspirasyonudur. Tedavisi ise kemik iliği nakli merkezi birimimizde ilaçlar ve dirençli hastalarda kemik iliği nakli ile yapılmaktadır.

j) Kronik Lenfositik Lösemi Hastalığı

Bağışıklık sisteminde bulunan lenfositlerin normal yapısı bozulup, hastanın vücudunda çok fazla birikmesi ile oluşan kanser hastalığıdır. Yapısı bozulan lenfositlerin bağışıklık sistemine yardımcı olmaması ile birlikte kırmızı kan hücrelerinin ve kan pulcuklarının üretimini de engellemektedir. Belirtileri kilo kaybı, halsizlik, çabuk yorulma, ateş, dalakta ve karaciğerde büyüme, kasıklarda, koltukaltında ve boyunda meydana gelen şişliklerdir. Tanısı kan sayımı, akış sitometrisi, periferik yayma, genetik testler ve kemik iliği aspirasyonu ile konulmaktadır. Tedavisi kemik iliği nakli merkezi birimimizde immünoterapi, kemoterapi, radyoterapi ve kök hücre naklidir.

k) Hemoglabinopatiler

Kanda bulunan hemoglobini meydana getiren globin zincirlerinin bozulması ile meydana gelen genetik olarak kaynaklanan hastalıktır.

l) Akdeniz Anemisi yani Talasemi

Genel olarak Akdeniz bölgesinde daha çok görülen genetik sorunlar ile, sonraki nesillere geçen bir kansızlık hastalığıdır. Belirtileri demir fazlalığı, kalp yetmezliği, kemik deformitesi, dalak büyümesi ve hormon sisteminin bozulmasıdır. Tanısı kemik iliği nakli merkezi birimimizde periferik yayma, tam kan sayımları ve hemoglobin elektroforezidir. Tedavisi ise kemik iliği nakli, eritrosit süspansiyon nakli ve belirli ilaçlardır.

m) Orak Hücreli Anemi Hastalığı

Kana oksijen taşıma ile görevli olan hemoglobinin yapılarının bozulması ile birlikte, görevlerini yapamaması ve kanda yer alan kırmızı kan hücrelerinin azalması ile oluşan genetik bir rahatsızlıktır. Belirtileri göğüs ağrısı, inme, enfeksiyonlar, kemik ağrıları, safra taşı oluşması ve krizlerdir. Tanısı kemik iliği nakli merkezi birimimizde  periferik yayma, tam kan sayımları ve hemoglobin elektroforezidir. Tedavi ise belirli ilaçlar, koruyucu önlemler, eritrosit süspansiyonu nakli ve kök hücre naklidir.

Kemik İliği Nakli Sonrası

Hasta kişide hiçbir lenfoma ya da lösemi hücresinin kalmaması ve bağışıklık sisteminde yeni hücreleri yabancı görmemesi gerekir. Hasta kişi dışardan gelecek tüm enfeksiyonlara oldukça açıktır.

Bu sebeplerle hastanın bağışıklık sistemini güçlendirecek ilaçlar belirlenip verilmektedir. Kök hücre naklin,n yaklaşık onuncu gününde vericinin hücreleri çoğalmasıyla hastanede yatış zamanı kemoterapi işlemi dahil olmak üzere ortalama bir ay arasında olmaktadır. Yeterli alyuvar, akyuvar, trombosit ve kan hücresi üretimi yapılıyorsa ve hiçbir enfeksiyon olmadığı görülürse, hasta kişi kemik iliği nakli merkezi biriminde aralıklar ile izlenmesi belirlenerek eve taburcu edilmektedir. Hasta kişinin sağlık kontrollerini aksatmaması gerekir. Özellikle de allojeneik naklinden sonra yaklaşık 1 sene boyunca enfeksiyondan korunmak ve tedavilerinin yapılması oldukça önemlidir. Kemik iliği naklinden ilk bir sene boyunca, kök hücre nakli yapılan hasta birçok yan etki hissetmektedir. Bu yan etkiler uzman hekim tarafından takip edilmekte, gerekli bilgilendirmeler ve yan etkilerini azaltmak için ilaç destekleri sağlanmaktadır. Kök hücre nakli sonrasında oluşacak yan etkileri ağrı şikayetleri, ağızda farklılık, değişen tat hissi, deride değişiklik, saç kayıpları ve iştah kaybı görülmektedir.

Nakil sonrasında yapılacak kan sayım tahlillerinde enfeksiyon riskini arttıran Nötropeni, Trombositopeni ve Anemi sayımları uygulanarak gerekli takipler ve tıbbi destekler hastanemiz tarafından sağlanmaktadır. Aynı zamanda nakil sonrasında hastalarda elektrolit ve sıvı dengesini sağlamak amacıyla ölçümler de yapılmalıdır.

Nakil Sonrası Hastayı Taburcu Olmaya Hazırlamak

Nakil sonrasında tıbbi heyet tarafından kan sayımları takip edilmekte, akyuvar sayısının artması beklenmektedir. Bu, kök hücreler engraft tahlilleri hasta vücudunun naklini kabul ettiğinin bir işaretidir. Uzman hekim tarafından akyuvar sayısı sabit ve yeterli olduğuna taburcu olmanıza karar verilmektedir.

Nakil Sonrası Kontroller

Yatan hasta bölümünden taburcu edilen hastanın kemik iliği nakli merkezi birimimizi her gün ziyaret ederek gerekli laboratuvar tahlilleri yapılmaktadır. Laboratuvar tahlilleri sonuçlarına göre kan içine, ilave elektrolit ya da sıvı takviyelerine ihtiyaç duyulmaktadır. İlerleyen günlerde kan tahlilleri normal seyrine döndükçe günlük kemik iliği nakli merkezi ziyaretleri de azalacaktır.

 
Kök Hücre Nakli Nedir?
İyi huylu yada kötü huylu birtakım hastalıklar nedeniyle zarar görmüş/işlevini kaybetmiş kemik iliği kök hücrelerinin yeniden oluşturulması amacıyla kişiye kendisinden (otolog nakil) yada bir başka uyumlu vericiden (allojeneik nakil) sağlıklı hematopoietik kök hücrelerin verilmesi işlemidir. Kemik iliği kök hücrelerden zengin olduğu için kök hücre nakillerinde ilk kullanılan kaynak olmuştur. Ancak günümüzde hem alıcı hemde verici açısından güvenilir, hızlı ve daha az rahatsız edici olması nedeniyle çevre kaynaklı kök hücreler tercih edilmektedir. Yine son yıllarda göbek kordonundan elde edilen kök hücrelerde nakillerde kullanılmaktadır.

Kök hücre nakli işlemi öncesinde hastaya kemoterapi ve/veya ilaçlar uygulanarak kemik iliği boşaltılmakta ardından hastanın kendisinden veya doku uyumlu sağlıklı vericiden alınan kök hücreler verilmektedir. Bu işlem sonrasında kök hücreler alıcının iliğine yerleşir, çoğalır ve hematopoietik hücreler üreterek yeni kan hücrelerini üretmeye ve bağışıklı sistemini yeniden yapılandırmaya başlar. Hastanın kan değerlerinin düzelmeye başlaması 2-4 hafta içerisinde gerçekleşir. Bu sırada hasta doktoru tarafından yakın takip edilir. Özellikle kan değerlerinin düşük olduğu günlerde (bazen hergün ) kan desteğine ve enfeksiyon durumunda antibiyotik başlanmasına ihtiyaç duyulmaktadır. Bağışıklık sisteminin tam olarak iyileşmesi ise çok daha fazla zaman gerektirmekte, özellikle allojeneik ve göbek kordonundan yapılan nakillerde 1-2 yıla kadar uzayabilmektedir.

Kök Hücre Nakli Kimlere Uygulanır?
Kök hücre nakli bazı kötü huylu (lösemi-kan kanseri, lenfoma-lenf bezi kanseri, multıpl myelom-kemik liliği kanseri vb) kan hastalıkları, aplastik anemi gibi bazı kemik iliği yetmezlikleri ile doğumsal kan hastalıklarının (talasemi vb) tedavisinde günümüzde başarı ile uygulanmaktadır.

Kök Hücreler Nasıl Elde Edilir ve Nakil Türleri Nelerdir?
Kök hücre nakli amacıyla kullanılan hücreler başlıca üç kaynaktan elde edilir: Kemik iliği, çevre kanı ve göbek kordonudur. Alıcının altta yatan hastalığı, hastalığın evresi ve son durumu, aciliyeti, uyum durumu, verici özellikleri ve tercihi bu durumlarda belirleyici olmaktadır. Çevre kanı-periferik kan günümüzde en çok tercih edilendir.
Otolog kök hücre nakli: Alıcıya kendi kök hücrelerinin verilmesi
Allogeneik kök hücre nakli: Alıcıya tam uyumlu bir başka birisinden kök hücrelerin verilmesi
Haploidentik kök hücre nakli: Alıcıya birinci derece yarı uyumlu akrabalarından alınan kök hücrelerin verilmesi
Sinjeneik kök hücre nakli: Alıcıya tek yumurta ikizinden alınan kök hücrelerin verilmesi işlemidir.

Alıcı ve verici arasındaki tam uyum şartmıdır?
Bir başka bireyden yapılan nakillerde mümkünse tam uyum (8/8) aranmaktadır. Bu durumda başarı oranlarının daha yüksek olduğu açıktır. Ancak günümüzde teknoloji ve takip yöntemlerinin gelişmesi ile tama yakın, hatta yarı uyumlu nakiller ile de başarı oranları oldukça yüksektir. Göbek bağı kanından yapılan nakillerde ise uyum 6/6, 5/6 veya 4/6 düzeyinde kabul edilebilir oranlardır.

Kök hücre nakli nasıl gerçekleştiriliyor
Otolog kök hücre naklinde yani hastanın kendisinin kök hücreleri kullanılacağı durumlarda öncelikle altta yatan hastalığın kemoterapiler ile iyileştirilmesi gereklidir. Daha sonra ise kullanılacak kök hücre yöntemine göre bazı ilaçlar kullanılarak hastadan kök hücreler toplanarak döndurulur ve kök hücre nakli gününde tekrar çözdürülerek hastaya verilir. Allogeneik nakillerde yine hastalık kemoterapilerle iyileştirilir, daha sonra ise kullanılacak kök hücre kaynağına göre vericiye bir takım ilaçlar verilerek vericiden kök hücreler toplanır ve alıcıya verilir. Böylece tedavi sırasında hasar gören kemik iliği kök hücrelerinin yeniden yapılanması ve kendini onarması sağlanmış olur.
Sağlıkta referans merkezi olan Koru Sağlık Grubu, kısa bir süre önce Kemik İliği Nakli Merkezini ve Hematoloji yataklı servisini açmıştır. Kök hücre nakli ünitesinde aynı anda 8 hastaya, hematoloji servisinde ise 10 hastaya hizmet verebilmektedir. Merkez düzenlemesi yapılırken sadece Sağlık Bakanlığı Kemik İliği Nakli Merkezleri Ve Kemik İliği Nakli Doku Bilgi İşlem Merkezleri Yönergesi koşulları ile yetinilmeyip Uluslar arası düzeyde hizmet verebilecek bir ünite ve alt yapısına sahip olma özelliklerine dikkat edilmiştir. Kök hücre nakli hastalarında en öenmli problemlerde bir tanesi enfeksiyondur. Bu problem gelişmiş hepafiltre sistemi ile en alt düzeyde tutulmaktadır. Yapılan tüm hizmetler izole bir alan içerisinde, tam donanımlı ve son derece konforlu odalarda sunulmaktadır. Amacımız hasta için maddi-manevi son derece zorlu olabilecek olan bu sürecin mümkün olabildiğince rahat ve huzurlu geçirilmesini sağlamaktır. Merkezimiz;Kemik iliği nakli poliklinik kısmı
  • Kemik iliği nakli klinik kısmı
  • Aferez ünitesi
  • Kök hücre ayırma ve saklama
  • Kan Transfüzyon Merkezi
Hematoloji Ünitesi yataklı servisi ve polikliniği birimlerinden oluşmaktadır.
Özel Ankara Koru Hastanesi Kök hücre nakli merkezi, konusunda son derece deneyimli doktor, hemşire, yardımcı sağlık personeli, psikoljik destek grubu ve her dilde tercüman desteği ile sadece Türkiye'den değil, uluslararası alandan hasta kabul edebilecek durumdadır. Hastanemiz özellikle yurtdışından gelen hasta ve yakınları için yol transferi ve konaklama hizmetleri vermektedir. Kök hücre nakli için aday olan hastalar, konusunda uzman olan doktorlarımız tarafından değerlendirilmekte, geniş kapsamli birtakım testlerden geçirilmekte ve eğer uygun görülürse nakil için üniteye kabul edilmektedir. Hastanemiz tüm birimlerinin SGK ile anlaşması mevcuttur.

Kemik İliği Nakli Merkezi;
Lenfoma, Multiple myeloma, Akut Lösemiler (çok daha az oranda kronik lösmiler), aplastik anemi ve diğer kemik iliği yetmezlikleri, hemoglobinopatiler, miyelodisplastik ve kronik myeloproliferatif hastalıklar’ın kök hücre nakli ile tedavilerini başarıyla gerçekleştirmektedir.

Kök Hücre Nedir?
Kök hücreler özelleşmemiş yada farklılaşarak birtakım işlevler kazanmamış hücreler olup sınırsız bölünebilme ve kendini yenileyebilme özelliğine sahiptir. Vücudumuzdaki bütün doku ve organları oluşturan ana hücrelerdir. Hematopoietik kök hücreler kırmızı kan hücreleri (alyuvarlar), beyaz kan hücreleri (akyuvarlar) ve trombositleri üreterek kan dolaşımına veren hücrelerdir. Kemik iliğinde ve göbek kordonunda bol miktarda daha az oranda çevre kanında bulunmaktadır.
Ankara Özel Koru Ankara Hastanesi'nde , kök hücre nakli hasta , hasta yakınları ve doktor için son derece zorlu ve stresli bir süreçtir. Ancak çok kısa bir süre öncesine kadar tedavisi olmayan, hatta ölümcül olabilen kan kanseri, nüks eden lenf bezi kanseri, kemik iliği kanseri gibi bir çok hastaya yeni bir yaşam sunarak umut ışığı olmuştur.

Değerli Yorumlarınızı Bekliyoruz.