Multipl Miyelom (Myeloma) Nedir?
Hematoloji

Multipl Miyelom (Myeloma) Nedir?

Multipl miyelom (myeloma), aynı zamanda kahverengi hücreli lösemi olarak da bilinen, plazma hücrelerinin kanserli bir türüdür. Plazma hücreleri, bağışıklık sisteminin bir parçasıdır ve vücudu enfeksiyonlara karşı korumak için antikorlar üretirler.

Bu hastalık, kemik iliğinde kanserli hücrelerin aşırı miktarda üretilmesiyle karakterizedir. Normal plazma hücrelerinin yerini kanserli plazma hücreleri alır ve bu durum, kemik iliği işlevini etkileyerek normal kan hücrelerinin üretimini baskılayabilir.

Belirtileri arasında kemik ağrısı, kırıkların kolayca oluşması, yorgunluk, tekrarlayan enfeksiyonlar, kemik iliği yetmezliğine bağlı anemi ve böbrek sorunları bulunabilir. Hastalığın tanısı için kan testleri, kemik iliği biyopsisi ve görüntüleme testleri gibi yöntemler kullanılır.

    Multipl Miyelom Nedir?

    Multipl miyelom, plazma hücrelerinde anormal bir büyüme ve çoğalma sonucu kemik iliği ve kemiklerde oluşan bir kanserdir.

    Multipl Miyelomun (Myeloma) Nedenleri Nedir?

    Multipl miyelomun tam nedeni henüz tam olarak anlaşılmamıştır. Ancak, kanser oluşumunda genellikle birden fazla faktörün etkileştiği kompleks bir süreç olduğu bilinmektedir. Myelomanın oluşumunda potansiyel olarak rol oynayan bazı faktörler şunlardır:

    • • Yaş: Genellikle orta ve ileri yaşlarda (60 yaş ve üstü) görülür. Yaşın ilerlemesi, hücrelerin DNA'sında zamanla birikmiş hasarların ve mutasyonların oluşma olasılığını artırabilir.
    • • Genetik Yatkınlık: Ailede multipl miyelom geçmişi olan kişilerin riski artabilir. Ancak kesin bir genetik neden henüz belirlenmemiştir.
    • • Radyasyon ve Kimyasal Maruziyet: Yüksek düzeyde radyasyona maruz kalma veya bazı kimyasal maddelere uzun süreli maruziyet, hastalık riskini artırabilir.
    • • Monoklonal Gammopati Durumları: Vücutta anormal proteinlerin biriktiği bir durumu ifade eder. Bu durum bazı kişilerde myeloma dönüşebilir.
    • • Obezite: Bazı çalışmalar, obezitenin riski artırabileceğini öne sürmektedir.
    • • Kronik İltihabi Durumlar: Bazı kronik iltihabi hastalıkların multipl miyelom riskini artırabileceği düşünülmektedir.

    Multipl miyelomun tam olarak neyin sebep olduğunu belirlemek için daha fazla araştırma yapılması gerekmektedir. Bu nedenle, risk faktörlerini azaltmak ve erken tanı için düzenli sağlık kontrollerini yapmak önemlidir.

    Multipl Miyelom (Myeloma) Kimlerde Görülür?

    Multipl miyelom, genellikle orta ve ileri yaşlarda görülen bir kanser türüdür. İstatistiklere göre, genellikle 60 yaş ve üstü kişilerde daha sık görülür. Ancak, gençlerde ve daha düşük yaş gruplarında da nadiren teşhis edilebilir.

    Risk faktörleri ve nedenler tam olarak anlaşılmamış olsa da, yukarıda bahsettiğimiz faktörlerin gelişme olasılığını artırabileceği düşünülmektedir.

    Ayrıca, belirtiler herkeste aynı olmayabilir ve hastalığın erken dönemlerinde belirtiler hafif olabilir. Bu nedenle, yaşlılarda ve risk faktörleri taşıyan kişilerde, özellikle kemik ağrısı, yorgunluk, kilo kaybı, tekrarlayan enfeksiyonlar gibi belirtiler varsa, bir sağlık uzmanına başvurmak ve uygun testlerle teşhis ve tedavi sürecini başlatmak önemlidir.

    Multipl Miyelom Belirtileri Nelerdir?

    Multipl miyelomun belirtileri çeşitli olabilir ve hastalığın ilerleyişine, vücuttaki kanserli plazma hücrelerinin yer aldığı bölgelere ve hastanın genel sağlık durumuna bağlı olarak değişebilir. Aşağıda yaygın belirtilerini bulabilirsiniz:

    • • Kemik Ağrısı: Hastalık en sık kemiklerde etkili olduğu için, sırt, göğüs, kalça ve omuzlarda ağrı ve hassasiyet görülebilir. Kemiklerdeki kanserli hücrelerin kemik dokusuna zarar vermesi sonucu ağrı oluşabilir.
    • • Kırıkların Kolayca Oluşması: Myeloma, kemik dokusunun zayıflamasına ve incelmesine neden olabilir, bu da kemiklerin kolayca kırılmasına yol açabilir.
    • • Yorgunluk: Kanserli hücrelerin ürettiği proteinler, normal kan hücrelerinin üretimini etkileyerek anemiye (kansızlık) neden olabilir. Anemi, yorgunluk ve halsizlik hissiyle sonuçlanabilir.
    • • Tekrarlayan Enfeksiyonlar: Hastalık, bağışıklık sisteminin zayıflamasına neden olabilir, bu da hastayı enfeksiyonlara karşı daha savunmasız hale getirebilir. Tekrarlayan solunum yolu enfeksiyonları ve idrar yolu enfeksiyonları sık görülen durumlardır.
    • • Kemik İliği Yetmezliğine Bağlı Anemi: Multipl miyelom kemik iliğini etkileyerek normal kan hücrelerinin üretimini baskılayabilir ve anemi (kansızlık) gelişebilir.
    • • Böbrek Sorunları: Hastalık, bazı proteinlerin böbreklerde birikmesine neden olabilir ve böbrek fonksiyonlarının bozulmasına yol açabilir.
    • • Kilolu veya Zayıf Olma: Hastalığın ilerlemesi ve vücuttaki protein düzeylerindeki değişiklikler, kilo değişikliklerine yol açabilir.

    Unutmayın ki belirtiler, başka hastalıkların belirtileriyle de örtüşebilir. Bu nedenle, yukarıdaki belirtilerden herhangi biri veya birkaçı sizde veya yakınlarınızda görülüyorsa, bir sağlık uzmanına başvurarak detaylı bir değerlendirme yaptırmak önemlidir.

    Multipl Miyelomun Evre Belirtileri Nelerdir?

    Myaloma evreleri, hastalığın yaygınlığını ve vücutta nasıl yayıldığını belirlemek için kullanılan bir sınıflandırma sistemidir. Evreleme, hastalığın tedavi planının belirlenmesinde ve prognozun tahmin edilmesinde önemli bir rol oynar. Multipl miyelom için yaygın olarak kullanılan evreleme sistemi, Uluslararası Staging Sistemi (International Staging System - ISS) adı verilen bir sistemdir.

    ISS, hastalığın laboratuvar test sonuçlarına dayanarak üç farklı evreye ayırır:

    • • Evre I: Kan düzeyinde düşük M-protein (monoklonal protein) ve düşük beta-2 mikroglobulin seviyeleri ile karakterizedir. Bu evrede, genellikle sadece bir kemik lezyonu vardır.
    • • Evre II: Evre I ve III arasında olan değerlerdir veya bu kriterleri karşılamayan farklı bir değerdir.
    • • Evre III: Kan düzeyinde yüksek M-protein ve yüksek beta-2 mikroglobulin seviyeleri ile karakterizedir. Bu evrede genellikle birden fazla kemik lezyonu ve hastalığın yaygın olduğu durumlar görülür.

    Evreleme ayrıca hastalığın diğer organlara (örneğin böbreklere veya kemiklere) yayılıp yayılmadığını da değerlendirebilir.

    Multipl Miyelom Hastalığı Tanısı Nasıl Konulur?

    Hastalığın tanısı, çeşitli testler ve görüntüleme yöntemleri kullanılarak konulur. Tanı sürecinde genellikle aşağıdaki adımlar takip edilir:

    • • Hastane Ziyareti ve Hikaye Alımı: Bir sağlık uzmanına multipl miyelom şüphesi ile başvuran kişi, hastalık belirtileri hakkında detaylı bilgi verir ve aile öyküsü dahil tıbbi geçmişi hakkında sorulara cevap verir.
    • • Kan Testleri: Tanıda kullanılan kan testleri arasında tam kan sayımı (hemogram) ve biyokimyasal kan testleri yer alır. Bu testler, anemi (kansızlık), böbrek fonksiyonlarının değerlendirilmesi ve M-protein (monoklonal protein) düzeylerini belirlemek için yapılır.
    • • Serum ve İdrar Protein Elektroforezi: M-protein (monoklonal protein) düzeylerinin saptanması için serum ve idrar protein elektroforezi adı verilen testler yapılır. Bu testler, kanserli plazma hücreleri tarafından üretilen anormal proteinlerin varlığını tespit etmeye yardımcı olur.
    • • Kemik İliği Biyopsisi: Tanı için en önemli testlerden biri kemik iliği biyopsisidir. Bu işlem sırasında, özel bir iğne yardımıyla pelvik kemiğin veya göğüs kafesinin arka kısmındaki kemik iliğinden bir örnek alınır. Bu örnek, kanserli plazma hücrelerinin varlığını ve miktarını değerlendirmek için laboratuvarda incelenir.

    • Görüntüleme Yöntemleri: Multipl miyelomun kemiklere ve diğer organlara yayılıp yayılmadığını değerlendirmek için röntgen, bilgisayarlı tomografi (BT) taraması, manyetik rezonans görüntüleme (MRG) ve pozitron emisyon tomografisi (PET) gibi görüntüleme yöntemleri kullanılır.

    Multipl Miyelomun Tedavi Yöntemleri Nelerdir?

    Multipl miyelom tedavisinde, hastalığın evresi, genel sağlık durumu ve hastanın tercihleri gibi faktörler göz önünde bulundurularak çeşitli tedavi yöntemleri kullanılabilir. Tedavinin temel amacı, kanserli plazma hücrelerinin kontrol altına alınması, hastalığın ilerlemesinin yavaşlatılması ve semptomların azaltılmasıdır. Tedavi yöntemleri şunlardır:

    • • Kemoterapi: Kemoterapi, kanser hücrelerini yok etmek veya büyümelerini durdurmaya yardımcı olmak için kullanılan ilaç tedavisidir. Çeşitli kemoterapi ilaçları, tedavide kullanılabilir. Kemoterapi, tek başına veya diğer tedavi yöntemleriyle birlikte kullanılabilir.
    • • Hedefe Yönelik Tedaviler: Hedefe yönelik tedaviler, kanser hücrelerinin belirli hedef proteinlerine saldırarak çalışır. Bu tedaviler, kanser hücrelerini seçicilikle hedef alarak sağlıklı hücrelere daha az zarar verme eğilimindedir.
    • • İmmünoterapi: İmmünoterapi, bağışıklık sistemini kanser hücrelerine karşı savaşmaya teşvik ederek çalışır. Bu tedavi, bağışıklık sistemini güçlendirmek için monoklonal antikorlar gibi özel proteinler kullanır.
    • • Steroidler: Steroidler, multipl miyelom tedavisinde sıklıkla kullanılan ilaçlardır. Steroidler, kanserli plazma hücrelerini kontrol etmeye yardımcı olabilir ve hastalığın semptomlarını azaltabilir.
    • • Radyoterapi: Radyoterapi, kanser hücrelerini yüksek enerjili ışınlarla hedef alarak yok etmeye veya küçültmeye yardımcı olur. Özellikle kemik ağrısı veya kemikte odaklanmış lezyonlar varsa radyoterapi kullanılabilir.
    • • Kemik İliği Nakli: Kemik iliği nakli, yüksek dozda kemoterapi sonrasında sağlıklı kemik iliği hücrelerinin yenilenmesi amacıyla kullanılır. Otojen (hastanın kendi kemik iliği), allojenik (bağışçıdan alınan kemik iliği) veya mini nakil gibi farklı yöntemler mevcuttur.

    • Destekleyici Tedavi: Tedavisi sırasında hastalara ağrı kontrolü, kan transfüzyonu, enfeksiyon önleme tedbirleri gibi destekleyici tedaviler uygulanabilir.

    Hastalığın tedavisinin seçimi, hastanın bireysel durumuna bağlı olarak belirlenir. Tedavi genellikle birden fazla yöntemin kombinasyonu şeklinde uygulanabilir.

    Multipl Miyelom (Myeloma) Öldürür Mü?

    Evet, multipl miyelom, ciddi bir kanser hastalığıdır ve tedavi edilmediği veya etkili bir şekilde kontrol altına alınmadığı durumlarda ölümcül olabilir. myeloma, kanserli plazma hücrelerinin kemik iliğinde aşırı miktarda üretilmesi ve kemiklerde lezyonlar oluşturması nedeniyle kemik sağlığını ve diğer organları etkileyebilir.

    Tedavi edilmeyen myeloma, vücuttaki kanserli hücrelerin yayılması ve normal kan hücrelerinin üretiminin bozulması nedeniyle ciddi komplikasyonlara yol açabilir. Özellikle kemik kırıkları, böbrek yetmezliği, enfeksiyonlar ve anemi gibi durumlar, hastaların yaşam kalitesini ve süresini önemli ölçüde etkileyebilir.

    Ancak, hastalığın tedavisi, önemli ölçüde ilerlemiştir ve modern tedavi yaklaşımları hastalığın kontrol altına alınmasına ve semptomların hafifletilmesine yardımcı olabilir. Tedavi planı hastanın evresine, genel sağlık durumuna ve diğer faktörlere göre belirlenir. Erken teşhis ve etkili tedavi, hastanın yaşam süresinin ve kalitesinin uzamasını sağlayabilir.

    Multipl Miyelomdan Korunmak İçin Neler Yapmak Gerekir?

    Multipl miyeloma neden olan tam mekanizmalar henüz tam olarak anlaşılamamıştır, ancak bazı risk faktörlerinin hastalığın gelişme olasılığını artırdığı bilinmektedir. Bu nedenle, korunmak için aşağıdaki önemli adımları takip edebilirsiniz:

    • • Sağlıklı Yaşam Tarzı: Dengeli ve besleyici bir diyetle, düzenli fiziksel aktiviteyle ve sağlıklı yaşam alışkanlıklarıyla genel sağlık durumunuzu iyileştirebilir ve hastalıklara karşı direncinizi artırabilirsiniz.
    • • Düzenli Sağlık Kontrolleri: Yaşınıza ve aile öykünüze uygun düzenli sağlık kontrollerine katılmak, erken teşhis için önemlidir. Herhangi bir belirti veya şüpheli durumda, hemen bir sağlık uzmanına başvurun.
    • • Risk Faktörlerini Azaltma: Sigara içmek, aşırı alkol tüketimi ve obezite gibi multipl miyelomun risk faktörlerini azaltmak için kontrol edilebilir risk faktörlerini azaltmaya çalışın.
    • • Kimyasal ve Radyasyon Maruziyetinden Kaçınma: Kimyasallarla çalışan endüstriyel işlerde çalışan kişiler, radyasyona maruz kalanlar ve risk altında olan diğer kişiler uygun koruyucu önlemleri almalıdır.
    • • Sağlık Taramalarına Katılma: Hastalığın erken dönemde tespit edilmesi, tedavi başarısını artırabilir. Sağlık taramalarına katılarak kan testleri, kemik yoğunluğu taraması ve diğer uygun testlerle risk durumunuzu değerlendirebilirsiniz.
    • • Düzenli Egzersiz: Düzenli fiziksel aktivite, bağışıklık sisteminin güçlenmesine ve hastalıklara karşı direncin artmasına yardımcı olabilir.
    • • Stres Yönetimi: Kronik stresin bağışıklık sistemini olumsuz etkilediği düşünülmektedir. Stresle başa çıkma yöntemlerini öğrenmek ve stresi azaltmak için yöntemler uygulamak önemlidir.

    Unutmayın ki myelomanın tam nedenleri henüz tam olarak anlaşılmamıştır, ancak sağlıklı bir yaşam tarzı benimsemek ve risk faktörlerini azaltmak, genel sağlığınızı iyileştirecek ve çeşitli hastalıklara karşı direncinizi artıracaktır.

    "Sayfa içeriği sadece bilgilendirme amaçlıdır, tanı ve tedavi için mutlaka doktorunuza başvurunuz."

    Aynur UğurBİLGİN
    Hematoloji

    Prof. Dr.

    Aynur Uğur BİLGİN

    Koru Ankara Hastanesi