Skorbüt Hastalığı Nedir?
Hematoloji

Skorbüt Hastalığı Nedir?

    Skorbüt, C vitamini eksikliğine bağlı olarak ortaya çıkan bir hastalıktır. C vitamini, vücudun bağ dokularının oluşumu, demir emilimi, cilt sağlığı, enfeksiyonlara karşı direnç gibi birçok önemli işlevi destekler. Eksikliği durumunda vücut bu işlevleri yerine getiremez ve iskorbüt gibi sağlık sorunları ortaya çıkabilir.

    İskorbüt, özellikle denizciler ve uzun süre taze meyve ve sebzelerden uzak yaşayan kişiler arasında daha sık görülürdü. Ancak modern beslenme alışkanlıkları ve besinlerin kolay erişilebilirliği sayesinde nadir görülen bir hastalık haline gelmiştir.

    Skorbüt Belirtileri Nelerdir?

    İskorbüt, C vitamini eksikliği nedeniyle ortaya çıkan bir hastalıktır. Bu eksiklik vücudun bağ dokularını, cilt sağlığını ve genel sağlığı etkiler. Belirtileri şunlar olabilir:

    • • Yorgunluk ve Halsizlik: C vitamini eksikliği nedeniyle vücut enerji üretiminde zorluk yaşayabilir, bu da yorgunluk ve halsizliğe yol açabilir.
    • • İştahsızlık ve Kilo Kaybı: Skorbüt, iştahsızlığa ve sonuç olarak kilo kaybına neden olabilir.
    • • Kas Ağrıları ve Eklemlerde Hassasiyet: Kaslarda ağrılar, eklemlerde hassasiyet ve hatta eklem şişmesi görülebilir.
    • • Diş Eti Problemleri: En bilinen Skorbüt belirtilerinden biri diş etlerinde şişme, kızarıklık ve kanamadır. Diş etleri sağlıksız görünebilir ve yemek yerken ağrıya neden olabilir.
    • • Deride Morarma ve Kanamalar: C vitamini eksikliği nedeniyle deri altındaki küçük kan damarları zayıflayabilir, bu da deride morarma ve kanamalara yol açabilir.
    • • Ciltte Yaralar ve Enfeksiyonlar: C vitamini eksikliği cildin sağlıklı kalmasını engelleyebilir, bu da kolayca yaralanmalara ve enfeksiyonlara yol açabilir.
    • • Kemik Sorunları: Skorbüt kemiklerde zayıflamaya ve ağrılara neden olabilir.

    • İmmün Sistem Zayıflığı: C vitamini, bağışıklık sistemini güçlendirmede rol oynar. Eksiklik bağışıklık sistemini zayıflatarak enfeksiyonlara daha duyarlı hale gelmenize neden olabilir.

    Skorbüt Nedenleri Nelerdir?

    İskorbüt, temel olarak C vitamini eksikliği nedeniyle ortaya çıkar. C vitamini eksikliği ise çeşitli nedenlerle meydana gelebilir. İşte yaygın nedenleri:

    • • Yetersiz Beslenme: En yaygın skorbüt nedeni, beslenme yoluyla yetersiz C vitamini alımıdır. Özellikle taze meyve, sebze ve yeşil yapraklı sebzelerin yetersiz tüketildiği durumlarda gelişebilir.
    • • Monoton Beslenme: Tek tip ve monoton bir diyet uygulamak da C vitamini eksikliğine yol açabilir. Farklı besin kaynaklarından yeterince almak önemlidir.
    • • Aşırı Alkol Kullanımı: Aşırı alkol tüketimi, C vitamini emilimini olumsuz etkileyebilir ve skorbüt riskini artırabilir.
    • • Sigara İçmek: Sigara içmek, C vitamini emilimini azaltabilir.
    • • Mide Hastalıkları: Bazı mide hastalıkları, özellikle mide ülserleri veya sindirim sistemi sorunları, emilimini bozabilir ve eksikliğe yol açabilir.
    • • Yetersiz Besin Saklama: C vitamini, suda çözünen bir vitamindir ve sıcaklık, ışık ve uzun süreli depolama gibi faktörler besin kaybına neden olabilir.

    • Emzirme ve Gebelik: Hamilelik ve emzirme dönemlerinde vücut daha fazla C vitamini ihtiyacı duyar. Eğer yetersiz alınırsa, skorbüt riski artabilir.

    Skorbüt Teşhisi Nasıl Konulur?

    İskorbüt teşhisi, genellikle belirtiler, tıbbi öykü ve laboratuvar testleri gibi faktörlerin bir araya getirilmesiyle konulur. Skorbüt şüphesi olduğunda, bir sağlık profesyoneli ile görüşmek önemlidir. İşte teşhisinin nasıl konulabileceğine dair adımlar:

    • • Tıbbi Öykü ve Semptomlar: Sağlık profesyoneli, hastanın semptomlarını ve tıbbi geçmişini dinleyerek başlar. Skorbüt belirtileri olan yorgunluk, diş eti kanamaları, cilt sorunları, ağrılar ve diğer semptomlar hakkında bilgi alır.
    • • Fizik Muayene: Doktor, hastanın cilt, diş etleri, kemikler ve diğer vücut bölgelerini muayene eder. Özellikle diş etlerinin durumu, ciltteki lezyonlar ve kemik ağrıları gözlemlenir.
    • • Laboratuvar Testleri: Kan testleri, C vitamini eksikliğini doğrulamada yardımcı olur. Doktor, kan serumundaki C vitamini seviyelerini ölçerek eksiklik varlığını değerlendirebilir.

    • Diğer Testler: İhtiyaç duyulursa, doktor başka testler de talep edebilir. Bu testler genellikle diğer sağlık sorunlarını dışlamak veya teşhis koymak için yapılır.

    Skorbüt Tedavisi Nasıl Yapılır?

    İskorbüt tedavisi genellikle C vitamini eksikliğinin düzeltilmesi üzerine odaklanır. Tedavi, C vitamini takviyeleri ve C vitamini yönünden zengin besinlerin tüketimi yoluyla gerçekleştirilir. Skorbütün şiddetine bağlı olarak, tedavi yöntemleri ve süresi değişebilir. İşte  tedavi hakkında bilmeniz gerekenler:

    • • C Vitamini Takviyeleri: Skorbüt tedavisinin ana bileşeni, vücudun C vitamini seviyelerini hızla yükseltmek için  takviyeleridir. Doktorunuz tarafından önerilen dozlarda takviyeleri almanız gerekebilir.
    • • Dengeli Beslenme: C vitamini yönünden zengin gıdaları düzenli olarak tüketmek önemlidir. Portakal, limon, çilek, kivi, brokoli, biber gibi meyve ve sebzeler iyi  kaynaklardır.
    • • Beslenme Danışmanlığı: Bir beslenme uzmanı veya diyetisyenle çalışmak, sağlıklı bir beslenme planı oluşturmanıza yardımcı olabilir. Bu plan, vitamini eksikliğini düzelten ve genel sağlığı destekleyen bir beslenme düzeni içerir.
    • • Semptomların İzlenmesi: Tedavi süreci boyunca semptomlarınızı izlemek önemlidir. Semptomlar düzeldikçe, tedavinin etkisi görülecektir.

    • Altta Yatan Nedenlerin Tedavisi: Eğer hastalığın altında yatan belirli bir sağlık sorunu varsa (örneğin, sindirim sistemi sorunları), bu sorunların da tedavi edilmesi gerekir.

    1 günlük C Vitamini İhtiyacı Nasıl karşılanır?

    Günlük C vitamini ihtiyacı, yaş, cinsiyet, yaşam tarzı ve sağlık durumu gibi faktörlere bağlı olarak değişebilir. Genel olarak, yetişkin bir kişinin günlük C vitamini ihtiyacı ortalama 65 ila 90 miligram arasındadır. Ancak, hamilelik, emzirme, enfeksiyonlar veya stres durumları gibi özel durumlar ihtiyacı artırabilir.

    İşte 1 günlük C vitamini ihtiyacını karşılamak için tüketebileceğiniz bazı gıdalar:

    • • Portakal (1 orta boy portakal): Yaklaşık 70 mg C vitamini içerir.
    • • Kivi (1 büyük kivi): Yaklaşık 71 mg C vitamini içerir.
    • • Çilek (1 su bardağı): Yaklaşık 89 mg C vitamini içerir.
    • • Yeşil Biber (1 orta boy yeşil biber): Yaklaşık 120 mg C vitamini içerir.
    • • Brokoli (1 su bardağı): Yaklaşık 81 mg C vitamini içerir.
    • • Ananas (1 su bardağı doğranmış ananas): Yaklaşık 79 mg C vitamini içerir.
    • • Mango (1 orta boy mango): Yaklaşık 60 mg C vitamini içerir.

    • Papaya (1 küçük papaya): Yaklaşık 95 mg C vitamini içerir.

    Skorbüt Hastaları Nasıl Beslenmelidir?

    Skorbüt hastaları, C vitamini eksikliğini düzeltmek ve genel sağlıklarını desteklemek için dengeli ve sağlıklı bir beslenme planına odaklanmalıdır. İşte iskorbüt hastalarının dikkate alması gereken beslenme önerileri:

    • • C Vitamini Yönünden Zengin Besinler Tüketme: Skorbütün temel nedeni C vitamini eksikliğidir, bu nedenle C vitamini içeren besinleri öncelikli olarak tüketmek önemlidir. Portakal, limon, çilek, kivi, yeşil biber, brokoli, taze meyve ve sebzeler bu kategoride yer alır.
    • • Çeşitli Beslenme: Farklı renklerde meyve ve sebzeleri tüketmek, çeşitli besin maddeleri almanıza yardımcı olur. Bu, genel sağlığınızı destekler.
    • • Taze Gıdalar Tüketme: Taze meyve ve sebzeler, C vitamini içeriğini daha iyi korur. Bu nedenle taze gıdaları tercih etmek önemlidir.
    • • Yeterli Protein Alımı: Protein, bağ dokularının ve cildin iyileşmesi ve onarılması için önemlidir. Yeterli miktarda protein alımına dikkat etmek önemlidir.
    • • Yeterli Sıvı Tüketimi: Skorbüt hastaları, diş eti kanamasının azaltılması ve cilt sağlığının desteklenmesi için yeterli miktarda su içmelidir.
    • • Sağlıklı Yağlar: Sağlıklı yağlar, vücuttaki enflamasyonu azaltabilir ve genel sağlığı destekleyebilir. Zeytinyağı, avokado, balık gibi sağlıklı yağ kaynaklarına odaklanabilirsiniz.
    • • Besin Takviyeleri: Doktorunuzun önerisi üzerine C vitamini takviyeleri alabilirsiniz. Ancak takviyeleri mutlaka doktorunuzun yönlendirmesi doğrultusunda kullanmalısınız.

    • Doktor ve Diyetisyen İle İşbirliği: Skorbüt hastalarının beslenme planları, sağlık durumlarına, semptomlara ve ihtiyaçlara göre özelleştirilmelidir. Bir doktor ve diyetisyenle işbirliği yaparak en uygun beslenme planını oluşturabilirsiniz.

    Skorbüt Hangi Vitamin Eksikliğinde Görülür?

    Skorbüt C vitamininin eksikliği sonucunda görülen bir hastalıktır.

    "Sayfa içeriği sadece bilgilendirme amaçlıdır, tanı ve tedavi için mutlaka doktorunuza başvurunuz."

    Yazar Hakkında

    Tıbbi Yayın Kurulu

    Tıbbi Yayın Kurulu

    tarafından 15.08.2023 tarihinde onaylandı.

    İletişim Formu

    Aynur UğurBİLGİN
    Hematoloji

    Prof. Dr.

    Aynur Uğur BİLGİN

    Koru Ankara Hastanesi