Crohn Hastalığı Nedir?
Gastroenteroloji

Crohn Hastalığı Nedir?

Crohn hastalığı, sindirim sisteminin herhangi bir bölümünü etkileyebilen, ancak en sık son bağırsağın (ileum) veya kalın bağırsağın (kolon) son kısmını etkileyen, kronik bir iltihaplı bağırsak hastalığıdır. Bu hastalık, sindirim sistemi boyunca iltihaplı bölgeler ve yaralar oluşturur. Crohn hastalığının kesin nedeni bilinmemekle birlikte, genetik faktörler, bağışıklık sisteminin anormal tepkileri ve çevresel faktörlerin bir kombinasyonunun rol oynadığı düşünülmektedir.

Crohn hastalığının belirtileri kişiden kişiye değişiklik gösterir ve hastalığın derecesine bağlı olarak hafiften şiddetliye kadar değişebilir. Yaygın belirtiler arasında karın ağrısı, ishal, ateş, halsizlik, iştah kaybı, kilo kaybı ve anemi bulunur. Bazı hastalar, bağırsak dışı belirtiler de yaşayabilirler; bunlar arasında cilt rahatsızlıkları, göz iltihabı, artrit ve safra taşları sayılabilir.

Crohn hastalığı, ataklar ve remisyonlar (sönmeler) şeklinde ilerleyen kronik bir hastalıktır. Şu an için Crohn hastalığını tamamen iyileştirecek bir tedavi yoktur, ancak mevcut tedavi yöntemleri belirtileri kontrol altına almak, iltihaplanmayı azaltmak, beslenme eksikliklerini düzeltmek ve yaşam kalitesini artırmak için kullanılır. Tedavi genellikle ilaçlar, yaşam tarzı değişiklikleri, bazen cerrahi müdahale ve diyet düzenlemelerini içerir. Hastalığın yönetimi ve takibi, gastroenteroloji uzmanları tarafından yapılır.

    Crohn Hastalığı Nedir?

    Crohn hastalığı, sindirim sisteminde özellikle bağırsakları etkileyen kronik, iltihaplı bir hastalıktır.

    Crohn Hastalığı Belirtileri Nelerdir?

    Crohn hastalığının belirtileri, hastalığın yerleşim yerine, şiddetine ve kişiye göre değişiklik gösterebilir. Ancak, bazı yaygın belirtiler ve işaretler şunlardır:

    1. Karın Ağrısı ve Kramplar: Hastalığın neden olduğu iltihap, karın bölgesinde ağrı ve sık sık kramplara yol açabilir.
    2. Sürekli veya Aralıklı İshal: Crohn hastalığında kişiler sık sık şiddetli ishal yaşayabilirler. İltihap bağırsakların sıvıyı emme yeteneğini bozabilir, bu da ishale neden olur.
    3. Kanlı Dışkı: Dışkıda kan, Crohn hastalığının bir başka yaygın belirtisidir. İltihap ve yaralar bazen kanamaya neden olabilir.
    4. Yorgunluk ve Halsizlik: Kronik iltihaplanma ve bağırsaklardaki sorunlar, genel bir halsizlik ve yorgunluk hissine yol açabilir.
    5. İştah ve Kilo Kaybı: Karın ağrısı, ishal ve besin emiliminin bozulması, iştah kaybına ve sonuç olarak kilo kaybına neden olabilir.
    6. Ateş: Yüksek ateş, özellikle hastalığın aktif olduğu dönemlerde, Crohn hastalığının belirtilerinden biri olabilir.
    7. Anüs Çevresinde Sorunlar: Anüs çevresinde ağrı, şişlik, yara ve fistül gibi sorunlar görülebilir.
    8. Bağırsak Dışı Belirtiler: Crohn hastalığı sadece sindirim sistemini etkilemez; göz, cilt ve eklemlerde iltihaplanma gibi bağırsak dışı belirtiler de gelişebilir. Örneğin, artrit, cilt döküntüleri, göz iltihabı, safra taşları ve ağız içinde ülserler bu duruma örnek olarak verilebilir.

    Crohn hastalığı belirtileri zamanla değişebilir; aktif dönemler (atak), belirtilerin şiddetlendiği ve daha belirgin hale geldiği dönemlerdir. Remisyon dönemlerinde ise, hastalar genellikle belirti göstermez veya çok az belirti yaşarlar. Herhangi bir Crohn hastalığı belirtisi yaşayan kişilerin tıbbi değerlendirme ve doğru bir tanı için bir sağlık uzmanına başvurmaları önemlidir.

    Crohn Hastalığı Neden Olur?

    Crohn hastalığının kesin nedeni tam olarak bilinmese de, araştırmalar bu hastalığın gelişiminde birkaç faktörün etkili olduğunu göstermektedir. Bu faktörlerin birleşimi, bireylerde Crohn hastalığının ortaya çıkmasına neden olabilir:

    1. Genetik Yatkınlık: Crohn hastalığı, aile üyeleri arasında daha sık görülebileceğinden, genetik faktörlerin rol oynadığı düşünülmektedir. Belirli genlerin bu hastalığa yatkınlığı artırabileceği belirlenmiştir.
    2. Bağışıklık Sistemi: Crohn hastalığında, bağışıklık sisteminin sindirim sistemine zarar veren anormal bir tepki verdiği düşünülmektedir. Normalde vücudu enfeksiyonlara karşı koruyan bağışıklık sistemi, yanlışlıkla sindirim sisteminin sağlıklı dokularına saldırarak iltihaplanmaya yol açabilir. Bu durum, bazı araştırmacılar tarafından, bağışıklık sisteminin bağırsaklardaki bakterilere veya diğer mikroorganizmalara yanlış tepki vermesi olarak açıklanır.
    3. Çevresel Faktörler: Çevresel tetikleyiciler de Crohn hastalığının gelişiminde rol oynayabilir. Sigara içmek, beslenme alışkanlıkları, stres ve belirli ilaçların kullanımı gibi faktörler, hastalığın başlamasında veya alevlenmesinde etkili olabilir.
    4. Mikrobiyom Bozuklukları: Bağırsak mikrobiyomu, sindirim sisteminde yaşayan mikroorganizmaların karmaşık bir topluluğudur. Crohn hastalığı olan kişilerde, bu mikrobiyomdaki dengesizliklerin (dysbiosis) hastalığın gelişimi ve alevlenmesi ile ilişkili olabileceği öne sürülmüştür.

    Bu faktörlerin her biri veya bir kombinasyonu, bireylerde Crohn hastalığının gelişimine katkıda bulunabilir. Ancak, bu hastalığın neden bazı insanlarda geliştiği ve diğerlerinde gelişmediği tam olarak anlaşılamamıştır. Araştırmalar, Crohn hastalığının anlaşılması ve tedavisi için devam etmektedir.

    Crohn Hastalığı Teşhisi Nasıl Olur?

    Crohn hastalığının teşhisi, tipik olarak bir dizi test ve prosedür kullanılarak yapılır. Bu süreç, belirtilerin nedenini belirlemeye ve diğer olası durumları dışlamaya yardımcı olur. Crohn hastalığı teşhis süreci genellikle aşağıdaki adımları içerir:

    1. Tıbbi Geçmiş ve Fiziksel Muayene: Hekim, hastanın semptomları, tıbbi geçmişi ve aile sağlık geçmişi hakkında detaylı bilgi toplar. Fiziksel muayene, karın bölgesinde ağrıya veya şişliğe ve diğer belirtilere bakmayı içerebilir.
    2. Kan Testleri: Kan testleri, anemi (kırmızı kan hücrelerinin düşük olması) veya enfeksiyon belirtileri gibi Crohn hastalığı ile ilişkili sorunları tespit edebilir. Ayrıca, iltihap belirteçlerini ölçmek için de kullanılabilirler.
    3. Dışkı Testi: Dışkıda kan, enfeksiyon veya iltihap belirtileri aranır. Bu testler, Crohn hastalığının belirtilerine neden olabilecek diğer durumları dışlamak için de önemlidir.
    4. Endoskopi: Kolonoskopi veya üst gastrointestinal endoskopi gibi prosedürler, sindirim sisteminin iç kısmını doğrudan gözlemlemek ve gerektiğinde biyopsi (doku örneği almak) yapmak için kullanılabilir. Bu prosedürler, iltihap, yaralar veya anormalliklerin varlığını kontrol eder.
    5. Kapsül Endoskopi: Bu yöntemde, hastaya yutulabilen bir kamera kapsülü verilir. Kapsül, sindirim sistemi boyunca ilerlerken fotoğraflar çeker, bu da bazen diğer yöntemlerle erişilemeyen bağırsak bölümlerinin incelenmesine olanak tanır.
    6. Görüntüleme Testleri: Ultrason, bilgisayarlı tomografi (BT) taraması veya manyetik rezonans görüntüleme (MRI) gibi görüntüleme testleri, sindirim sisteminin yapısal görüntülerini sağlayabilir. Bu testler, daralmalar, fistüller (anormal bağlantılar) veya bağırsak duvarındaki diğer anormallikleri tespit edebilir.

    Crohn hastalığı teşhisi, bu testler ve prosedürlerin sonuçlarına dayanarak, genellikle bir gastroenterolog (sindirim sistemi hastalıkları uzmanı) tarafından konulur. Her bir hastanın durumu benzersiz olduğundan, teşhis süreci kişiden kişiye değişiklik gösterebilir.

    Crohn Hastalığında Yasak Olan Yiyecekler Nelerdir?

    Crohn hastalığı olan kişilerde, yiyeceklerin sindirim sistemine etkisi kişiden kişiye farklılık gösterebilir. Bu nedenle, "yasaklanmış" yiyeceklerin kesin bir listesi herkes için geçerli olmayabilir. Ancak, Crohn hastalığı sırasında alevlenmeleri tetikleyebilecek veya sindirim semptomlarını kötüleştirebilecek bazı yiyecek ve içecek türleri vardır. Bu yiyecekler genellikle şunları içerir:

    1. Lifli Gıdalar: Özellikle kabuklu yemişler, tohumlar, baklagiller ve çiğ sebzeler gibi yüksek lifli gıdalar, bağırsaklarda iltihaplanma veya daralma olan kişilerde sindirim sorunlarına neden olabilir.
    2. Baharatlı Yiyecekler: Baharatlı yiyecekler bazı kişilerde sindirim sistemini tahriş edebilir ve semptomları kötüleştirebilir.
    3. Yağlı ve Kızartılmış Yiyecekler: Yüksek yağ içeriğine sahip ve kızartılmış yiyecekler sindirimi zorlaştırabilir ve sindirim sorunlarına neden olabilir.
    4. İşlenmiş Gıdalar: İşlenmiş etler ve hazır yiyecekler gibi işlenmiş gıdalar, içerdikleri katkı maddeleri nedeniyle sindirim sorunlarını tetikleyebilir.
    5. Süt Ürünleri: Laktoz intoleransı olan veya süt ürünlerine karşı hassasiyeti olan Crohn hastaları, süt, peynir ve yoğurt gibi ürünleri tüketmekten kaçınmalıdır.
    6. Alkol ve Kafeinli İçecekler: Alkol ve kafeinli içecekler, bazı kişilerde sindirim sistemini tahriş edebilir ve dehidrasyona neden olabilir.
    7. Tatlandırıcılar: Sorbitol ve mannitol gibi yapay tatlandırıcılar ishale neden olabilir.

    Crohn hastalığı olan kişiler için en iyi diyet yaklaşımı, hangi yiyeceklerin iyi tolere edildiğini ve hangilerinin semptomları kötüleştirdiğini belirlemek üzere kişisel bir gıda günlüğü tutmaktır. Ayrıca, bir diyetisyen veya beslenme uzmanı ile çalışmak, bireysel ihtiyaçlara uygun, dengeli ve besleyici bir diyet planı oluşturmak için faydalı olabilir. Crohn hastalığı semptomları kişiden kişiye değişiklik gösterdiği için, genel öneriler yerine kişiye özel diyet planlaması önem taşır.

    Crohn Hastalığı Tedavisi Nasıl Olur?

    Crohn hastalığının tedavisi, semptomları hafifletmeyi, iltihaplanmayı azaltmayı, beslenme eksikliklerini gidermeyi ve remisyonu sağlamayı amaçlar, çünkü bu hastalık için kesin bir tedavi yoktur. Tedavi planı, hastalığın şiddetine, semptomların yerleşimine ve hastanın genel sağlık durumuna bağlı olarak kişiye özel olarak düzenlenir. Crohn hastalığının tedavisinde kullanılan ana yöntemler şunlardır:

    İlaç Tedavisi

    1. Anti-inflamatuar İlaçlar: Aminosalisilatlar ve kortikosteroidler gibi anti-inflamatuar ilaçlar, iltihabı azaltmak için kullanılır.
    2. Bağışıklık Sistemi Bastırıcılar: Azatiyoprin, metotreksat ve siklosporin gibi ilaçlar bağışıklık sistemini baskılayarak iltihaplanmayı azaltabilir.
    3. Biyo-Yanıt Modifikatörleri / Biyolojik Ajanlar: TNF inhibitörleri (infliksimab, adalimumab) ve diğer biyolojik ilaçlar, bağışıklık sisteminin belirli bileşenlerini hedef alarak iltihabı azaltır.
    4. Antibiyotikler: Fistüller ve abseler gibi komplikasyonların tedavisinde yardımcı olabilir.

    Beslenme Desteği

    1. Beslenme Takviyeleri: Beslenme eksikliklerini önlemek veya tedavi etmek için oral takviyeler veya özel diyetler önerilebilir.
    2. Enteral ve Parenteral Beslenme: Şiddetli durumlarda, sindirim sistemini dinlendirmek ve beslenme ihtiyaçlarını karşılamak için sıvı diyetler veya damar yoluyla beslenme (parenteral beslenme) gerekebilir.

    Cerrahi Müdahale

    1. Rezeksiyon: Ciddi hasar görmüş veya daralmış bağırsak bölümlerinin çıkarılması.
    2. Fistül Onarımı: Anormal bağlantıların (fistüllerin) kapatılması.
    3. Striktürplasti: Daralan bağırsak bölümlerinin genişletilmesi.

    Cerrahi, genellikle ilaç tedavisine yanıt vermeyen veya komplikasyonlar geliştiren hastalarda uygulanır. Ancak, cerrahi genellikle hastalığı tamamen iyileştirmez ve zamanla semptomlar tekrar ortaya çıkabilir.

    Yaşam Tarzı ve Evde Bakım Önerileri

    1. Sigara Bırakma: Sigara içmek, Crohn hastalığının şiddetini artırabilir.
    2. Stres Yönetimi: Stres, semptomları tetikleyebilir; meditasyon, yoga ve diğer rahatlama teknikleri faydalı olabilir.

    Crohn hastalığının yönetimi, uzun vadeli bir süreçtir ve hastaların düzenli tıbbi takip, tedaviye uyum ve yaşam tarzı değişiklikleri ile aktif bir rol alması gerekmektedir. Hastalığın seyri boyunca tedavi planları, hastanın ihtiyaçlarına göre düzenli olarak gözden geçirilmeli ve gerektiğinde ayarlamalar yapılmalıdır.

    Crohn Hastalığı Hakkında Sık Sorulan Sorular 

    Crohn hastalığı hakkında sık sorulan sorular ve cevaplarına aşağıdan ulaşabilirsiniz.

    Crohn Hastalığı Tamamen İyileşebiliyor Mu?

    Crohn hastalığı, kronik bir iltihaplı bağırsak hastalığı olduğu için, günümüzde tamamen iyileştirilmesi mümkün değildir. Hastalık, genellikle ataklar ve remisyonlar (hastalığın belirtilerinin geçici olarak azaldığı veya tamamen kaybolduğu dönemler) şeklinde ilerler. Mevcut tedavi yöntemleri, Crohn hastalığının belirtilerini kontrol altına almayı, iltihaplanmayı azaltmayı, komplikasyon riskini düşürmeyi ve hastaların yaşam kalitesini iyileştirmeyi amaçlar.

    İlaç tedavisi, beslenme desteği, cerrahi müdahaleler ve yaşam tarzı değişiklikleri gibi çeşitli tedavi stratejileri ile birçok hasta semptomlarını başarılı bir şekilde yönetebilir ve uzun süreli remisyon dönemlerine ulaşabilir. Ancak, bu tedaviler hastalığı tamamen ortadan kaldırmaz; yalnızca belirtileri kontrol altına alır ve hastalığın ilerlemesini yavaşlatır.

    "Sayfa içeriği sadece bilgilendirme amaçlıdır, tanı ve tedavi için mutlaka doktorunuza başvurunuz."

    Yazar Hakkında

    Tıbbi Yayın Kurulu

    Tıbbi Yayın Kurulu

    tarafından 01.09.2022 tarihinde onaylandı.

    İletişim Formu

     
       
     

    Yazar Hakkında

    Tıbbi Yayın Kurulu

    Tıbbi Yayın Kurulu

    tarafından 01.09.2022 tarihinde onaylandı.