Septisemi Nedir? Belirtileri ve Tedavisi
Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji

Septisemi Nedir? Belirtileri ve Tedavisi

    Septisemi, vücutta bulunan mikroorganizmaların (genellikle bakterilerin) neden olduğu bir enfeksiyonun sonucunda, bu mikroorganizmaların kana karışarak kan dolaşımında yayılması durumunu ifade eden tıbbi bir terimdir. Septisemi, ciddi bir sağlık sorununu gösterir ve acil tıbbi müdahale gerektirir.

    Septisemi aşağıdaki şekillerde gelişebilir:

    • • İnfeksiyon Kaynaklı Septisemi: Bir enfeksiyonun vücutta yayılması sonucu meydana gelir. Örneğin, derin bir yara, cerrahi müdahale, idrar yolu enfeksiyonu, akciğer enfeksiyonu veya herhangi bir enfeksiyon kaynağı septisemi tetikleyebilir.
    • • Gram-negatif Bakteri Septisemi: Özellikle bazı türlerdeki gram-negatif bakterilerin neden olduğu bir enfeksiyon türüdür. Örneğin, Escherichia coli (E. coli) gibi bakteriler, septisemiye yol açabilir.

    Septisemi semptomları şunlar olabilir:

    • • Yüksek ateş veya düşük vücut ısısı
    • • Titreme ve ürperme
    • • Hızlı kalp atışı
    • • Hızlı solunum
    • • İştahta azalma
    • • Şiddetli halsizlik ve yorgunluk
    • • Karın ağrısı
    • • Bulantı ve kusma
    • • Bilinç değişiklikleri

    Tedavi, septisemin altında yatan enfeksiyonun belirlenmesi ve uygun antibiyotiklerin veya diğer tedavi yöntemlerinin kullanılmasıyla başlar. Ayrıca, hastanın sıvı dengesini düzenlemek, kan basıncını kontrol altına almak ve organ yetmezliklerini tedavi etmek gibi destekleyici önlemler de alınır. Hastanın durumunun ciddiyetine bağlı olarak yoğun bakım gerekebilir.

    Septisemi Neden Olur?

    Septisemi, vücutta bulunan mikroorganizmaların neden olduğu bir enfeksiyonun sonucunda, bu mikroorganizmaların kana karışarak kan dolaşımında yayılması durumudur. Septisemin nedenleri şunlar olabilir:

    • • Enfeksiyonlar: Enfeksiyonlar, septisemin en yaygın nedenlerindendir. Herhangi bir enfeksiyon kaynağından, özellikle de derin enfeksiyonlar, ameliyat sonrası enfeksiyonlar, üriner sistem enfeksiyonları, akciğer enfeksiyonları ve bakteriyemi (kan dolaşımına bakterilerin girmesi) gibi durumlardan kaynaklanabilir. Bakteriler, enfeksiyon kaynağından kan dolaşımına geçerler ve septisemiye yol açabilirler.
    • • Zayıf Bağışıklık Sistemi: Bağışıklık sistemi zayıflamış olan kişiler, enfeksiyonlara karşı daha savunmasızdır ve septisemi riski artabilir. Bu duruma katkıda bulunan faktörler arasında HIV, kanser tedavileri, bağışıklık sistemini baskılayan ilaçlar ve kronik hastalıklar bulunur.
    • • Cerrahi Müdahaleler: Cerrahi işlemler sırasında veya sonrasında enfeksiyon riski artabilir. Bu nedenle, ameliyat sonrası enfeksiyonlarına dikkat edilmesi önemlidir.

    • Medikal Cihazlar: İntravenöz (IV) hatlar, kateterler ve diğer medikal cihazlar, mikroorganizmaların vücuda girmesi için bir yol sağlayabilir ve enfeksiyon riskini artırabilir.
    • Yaşlılık ve Kronik Hastalıklar: Yaşlılık, kronik hastalıklar (örneğin diyabet, böbrek hastalığı veya karaciğer hastalığı) ve immün yetmezlik durumları, septisemi riskini artırabilir. Vücudun enfeksiyonlara karşı doğal savunma mekanizmaları yaşla birlikte zayıflayabilir.

    Septisemi Belirtileri Nelerdir?

    Septisemi belirtileri ciddi ve acil tıbbi müdahale gerektiren bir durumu ifade eder. Belirtiler kişiden kişiye farklılık gösterebilir, ancak genellikle aşağıdaki semptomlar görülebilir:

    • • Sıklıkla vücut ısısında anormal bir artış (yüksek ateş) veya düşüş (hipotermi) gözlemlenir.
    • • Şiddetli titreme ve ürperme hissi
    • • Nabız hızı normalden çok daha hızlıdır (taşikardi).
    • • Normalden daha hızlı ve sığ nefes alma (taşipne) görülebilir.
    • • İştah kaybı
    • • Şiddetli halsizlik ve yorgunluk
    • • Karın ağrısı
    • • Mide bulantısı ve kusma
    • • Bilinç kaybı, huzursuzluk, ajitasyon veya zihinsel karışıklık yaşanabilir.
    • • Kan basıncı düşebilir (hipotansiyon). Bu, bayılma veya baş dönmesi gibi semptomlara yol açabilir.
    • • İdrar yapma güçlüğü veya sık sık idrara çıkma gereksinimi olabilir.

    Septisemi ilerledikçe, sepsise dönüşür ve organ yetmezlikleri gelişebilir. Bu, böbrek yetmezliği, karaciğer yetmezliği veya solunum yetmezliği gibi farklı organ sistemlerini etkileyebilir.

    Septisemi Kimlerde Görülür?

    Septisemi, herhangi bir yaş ve cinsiyetten kişide görülebilir, ancak bazı risk faktörleri septisemi geliştirme olasılığını artırabilir. Septisemi riskini artıran faktörler şunlar olabilir:

    • • Zayıf Bağışıklık Sistemi: Bağışıklık sistemi, vücudu enfeksiyonlara karşı korur. Bağışıklık sistemi zayıflamış olan kişiler, enfeksiyonlara karşı daha savunmasızdır ve septisemi riski artabilir. Bağışıklık sistemini baskılayan hastalıklar, ilaçlar veya tıbbi durumlar, bu riski artırabilir.
    • • Yaş: Yaşlı yetişkinler, bağışıklık sistemlerinin yaşla birlikte zayıflaması nedeniyle septisemi riski altındadır.
    • • Kronik Hastalıklar: Kronik hastalıklar, septisemi riskini artırabilir. Özellikle şeker hastalığı (diyabet), böbrek hastalığı, karaciğer hastalığı ve akciğer hastalığı gibi kronik hastalıklar, septisemi riskini artırabilir.
    • • Cerrahi Müdahaleler: Cerrahi işlemler sırasında veya sonrasında enfeksiyon riski artabilir. Bu nedenle, ameliyat sonrası enfeksiyonlarına dikkat edilmesi önemlidir.
    • • Medikal Cihazlar: İntravenöz (IV) hatlar, kateterler ve diğer medikal cihazlar, mikroorganizmaların vücuda girmesi için bir yol sağlayabilir ve enfeksiyon riskini artırabilir.
    • • İmmünizasyon: Aşılanmamış veya eksik aşılanmış kişiler, septisemi riski altındadır. Bazı aşılar, septisemi riskini azaltabilir.
    • • Cinsiyet: Bazı araştırmalar, erkeklerin kadınlara göre septisemi riskinin biraz daha yüksek olabileceğini göstermektedir.

    • Yoğun Bakım ve Hastane Ortamları: Yoğun bakım üniteleri ve hastane ortamları, enfeksiyon riskinin arttığı yerlerdir. Bu nedenle, hastane enfeksiyonları ve hastane içi septisemi vakaları meydana gelebilir.
    • Travma: Ciddi fiziksel travmalar, vücudu enfeksiyonlara karşı daha savunmasız hale getirebilir ve septisemi riskini artırabilir.

    Septisemi Bulaşıcı Mıdır?

    Septisemi, bulaşıcı bir hastalık değildir. Septisemi, vücutta bulunan bakterilerin veya diğer mikroorganizmaların neden olduğu bir enfeksiyonun sonucunda kana yayılması ve kan dolaşımında yayılması durumunu ifade eder. Bu enfeksiyonlar, genellikle dış ortamdan vücuda giren patojen organizmaların vücut içinde çoğalması sonucu ortaya çıkar.

    Septisemi, kişiden kişiye doğrudan temas yoluyla veya hava yoluyla bulaşmaz. Yani septisemi hastasıyla temas etmek, öksürmek veya hapşırarak hastalığı bulaştırmak gibi yayılma yolları yoktur. Septisemi gelişebilmesi için, vücudun içindeki bakterilerin veya mikroorganizmaların kan dolaşımına geçmesi gereklidir. Bu nedenle septisemi, enfekte bir kişiden sağlıklı bir kişiye bulaşma riski taşımaz.

    Septisemi Komplikasyonları Nelerdir?

    Septisemi , ciddi bir sağlık sorunu olup tedavi edilmezse veya tedavi geç başlatılırsa, bir dizi ciddi komplikasyona yol açabilir. Olası komplikasyonları şunlar olabilir:

    • • Organ Yetmezlikleri: Septisemi, bir veya birden fazla vücut organını etkileyebilir. Özellikle böbrek yetmezliği, karaciğer yetmezliği, kalp yetmezliği, akciğer yetmezliği ve diğer organ yetmezlikleri septisemin ciddi komplikasyonları arasında yer alır.
    • • Akut Solunum Sıkıntısı Sendromu (ARDS): Septisemi, akciğerlerde ciddi hasara yol açarak akut solunum sıkıntısı sendromuna neden olabilir. Bu durum, solunum güçlüğüne ve düşük oksijen seviyelerine yol açar.
    • • Dissemine Intravasküler Koagülasyon (DIC): Septisemi, kanın pıhtılaşma ve kanamaya eğilimli hale gelmesine yol açabilir. Dissemine intravasküler koagülasyon (DIC) olarak adlandırılan bu durum, vücuttaki kan pıhtılaşma süreçlerinin ciddi şekilde bozulduğu potansiyel olarak yaşamı tehdit eden bir komplikasyondur.
    • • Multi-organ Disfonksiyon Sendromu (MODS): MODS, septisemin bir sonucu olarak birden fazla organın ciddi şekilde bozulduğu bir durumu ifade eder. Bu, vücuttaki birçok sistemin etkilenmesiyle karakterizedir ve ölümcül olabilir.
    • • Nörolojik Sorunlar: Septisemi, nörolojik sorunlara yol açabilir. Bu sorunlar arasında zihinsel karışıklık, bilinç kaybı ve sinir sistemi işlevlerinde bozulmalar yer alabilir.
    • • Kalıcı Organ Hasarı: Septisemi, iyileştikten sonra bile kalıcı organ hasarlarına neden olabilir. Örneğin, böbreklerde kalıcı hasar, uzun vadeli böbrek yetmezliğine yol açabilir.
    • • İkincil Enfeksiyonlar: Septisemi, bağışıklık sisteminin zayıflamasına neden olabilir ve bu da hastanın ikincil enfeksiyonlara karşı daha savunmasız hale gelmesine yol açabilir.
    • • Ölüm: Tedavi edilmediği takdirde, septisemi ölümcül olabilir. Erken teşhis ve tedavi, ölüm riskini önemli ölçüde azaltabilir.

    Septisemi, çok ciddi bir sağlık sorunudur ve tedavi gerektiren bir acil durumdur. Tedavi, genellikle hastanın durumuna ve semptomlarının şiddetine bağlı olarak yoğun bakım ünitesinde gerçekleştirilir. Hastanın stabil hale getirilmesi, enfeksiyon kaynağının belirlenmesi ve uygun antibiyotik tedavisi gibi önlemler alınır.

    Septisemi Tanısı Nasıl Konulur?

    Septisemi tanısı, birçok klinik ve laboratuvar bulgunun bir araya getirilmesi ile konur. Septisemi tanısı koymak için aşağıdaki adımlar ve testler kullanılır:

    • • Klinik Değerlendirme: Doktor, hastanın tıbbi geçmişini ve semptomlarını inceleyerek başlar. Hastanın ateşi, titreme, hızlı kalp atışı, hızlı solunum, kan basıncı düşüklüğü, bilinç değişiklikleri ve diğer belirtileri değerlendirir.
    • • Kan Kültürleri: Enfeksiyon kaynağını belirlemek için hastanın kanından bakteri veya mikroorganizma üremesini sağlayan kan kültürleri alınır.
    • • Tam Kan Sayımı (CBC): Kan hücreleri (beyaz kan hücreleri, kırmızı kan hücreleri ve trombositler) üzerindeki değişiklikleri gösteren bir testtir. Enfeksiyonun varlığını veya ciddiyetini değerlendirmeye yardımcı olabilir.
    • • Laktat Seviyeleri: Yüksek laktat seviyeleri, doku oksijenasyonunun yetersiz olduğunu ve septisemi riskinin arttığını gösterebilir.

    • C-reaktif protein (CRP) ve Prokalsitonin: Bu inflamatuar belirteçler, enfeksiyon veya iltihap durumlarını değerlendirmede kullanılır.
    • Görüntüleme Testleri: Görüntüleme testleri (örneğin, bilgisayarlı tomografi veya ultrason) enfeksiyonun kaynağını belirlemeye veya potansiyel komplikasyonları tespit etmeye yardımcı olabilir.
    • İlgili Testler: Septisemiye yol açan enfeksiyonun kaynağını belirlemek için idrar kültürleri, balgam kültürleri veya diğer özel testler yapılabilir.

    Septisemi Nasıl Tedavi Edilir?

    Septisemi tedavisi, ciddi ve acil bir tıbbi müdahale gerektiren bir durumdur. Tedavi, hastanın semptomlarına, enfeksiyonun kaynağına ve septisemin şiddetine bağlı olarak değişebilir. Ancak septisemi tedavi etmek için genellikle aşağıdaki adımlar izlenir:

    • • Erken Tanı ve Tedavi: Septisemi tedavisi, erken tanı ve tedaviyle daha etkili olur. Semptomlarınız septisemi şüphesini uyandırıyorsa veya risk altındaysanız, derhal bir sağlık profesyoneli ile iletişime geçmelisiniz.
    • • Antibiyotik Tedavisi: Septisemi tedavisinde enfeksiyonun kaynağına bağlı olarak uygun antibiyotikler reçete edilir. Kan kültürlerinin sonuçlarına dayanarak hangi bakterilerin enfeksiyona neden olduğu belirlenir ve buna göre antibiyotikler seçilir.
    • • Sıvı Desteği: Septisemi sırasında vücut sıvı kaybına uğrayabilir ve kan basıncı düşebilir. İntravenöz (IV) sıvılarla vücut sıvı dengesi düzeltilir ve kan basıncı desteklenir.
    • • Kan Basıncı İzlemi: Hastanın kan basıncı dikkatle izlenir. Gerekirse kan basıncını artırmak için ilaçlar kullanılabilir.
    • • Solunum Desteği: Septisemi, akciğerlerde hasara yol açabilir ve solunum sıkıntısına neden olabilir. Solunum cihazları veya oksijen desteği, solunum sorunlarını yönetmek için kullanılabilir.
    • • Diğer Destek Tedavileri: Septisemiye bağlı olarak, organ yetmezlikleri veya diğer ciddi komplikasyonlar gelişebilir. Bu durumda, hastanın ihtiyacına göre destekleyici tedaviler uygulanır.
    • • Enfeksiyon Kaynağının Tedavisi: Septisemiye yol açan enfeksiyon kaynağı da tedavi edilmelidir. Örneğin, üriner sistem enfeksiyonları, cerrahi müdahale gerektiren apandisit gibi durumlar özel tedavi gerektirir.

    Septisemi tedavisi multidisipliner bir yaklaşım gerektirir ve bir dizi sağlık profesyonelinin işbirliği içinde çalışmasını gerektirebilir. Tedavi süreci, hastanın durumuna ve enfeksiyonun şiddetine bağlı olarak değişebilir. Septisemi, erken teşhis ve hızlı tedavi edilirse daha iyi bir prognoza sahiptir.

    Septisemiyi Önlemenin Yolları Nelerdir?

    Septisemiyi önlemenin temel yolları şunlar olabilir:

    • • İyi Hijyen: Temizlik, enfeksiyonların yayılmasını engellemenin en temel yoludur. Ellerinizi sık sık yıkayarak ve kişisel hijyen kurallarına uyarak enfeksiyon riskini azaltabilirsiniz.
    • • Aşılar: Bağışıklık sisteminizi güçlendiren aşılar, bazı enfeksiyonlara karşı koruma sağlar. Özellikle influenza (grip) ve pnömokok aşısı gibi aşılar, septisemi riskini azaltabilir.
    • • İyi Beslenme: Dengeli ve sağlıklı bir diyet, bağışıklık sisteminizin güçlü kalmasına yardımcı olur. C vitamini ve çinko gibi besin maddeleri, bağışıklık sisteminin düzgün çalışmasına destek olabilir.
    • • Enfeksiyon Kontrolü: Hastane veya sağlık kuruluşlarında hastane enfeksiyonlarına karşı alınan önlemlere dikkat edin. Bu, hijyenik uygulamaların yanı sıra tıbbi cihazların ve malzemelerin sterilizasyonunu içerir.
    • • Enfeksiyonların Erken Tedavisi: Enfeksiyonlarınızın erken teşhisi ve tedavisi, enfeksiyonların ciddiyetini azaltabilir ve yayılmasını önleyebilir.
    • • İmmünizasyon: Altta yatan sağlık sorunlarınız varsa veya bağışıklık sisteminiz zayıfsa, doktorunuzun önerdiği aşıları aldığınızdan emin olun.
    • • Antibiyotik Kullanımı: Antibiyotikler, bakteriyel enfeksiyonların tedavisinde kullanılır. Ancak antibiyotiklerin gereksiz veya yanlış kullanımı, antibiyotik direnci artırabilir ve enfeksiyonların tedavi edilmesini zorlaştırabilir.

    • Yara Bakımı: Kesikler, yaralanmalar veya cerrahi sonrası yara bakımı gerektiğinde, temizlik ve uygun bakım önemlidir.
    • Risk Faktörlerini Kontrol Altına Almak: Kronik hastalıklarınız varsa (örneğin, diyabet, böbrek hastalığı), doktorunuzun önerdiği şekilde bu hastalıkları kontrol altında tutun.

    Septisemi ve Sepsis Farkı Nedir?

    Septisemi ve sepsis terimleri, enfeksiyonlara bağlı olarak gelişen sağlık sorunlarını ifade etmek için kullanılan iki farklı tıbbi terimdir. İşte bu iki terim arasındaki farklar:

    Septisemi

    • Septisemi, vücutta dolaşan patojen (mikrop veya bakteri gibi) organizmaların neden olduğu bir enfeksiyonun sonucunda kana yayılmasıdır.
    • Genellikle bir enfeksiyonun yayılması sonucu meydana gelir. Bu enfeksiyon, bir yara, cerrahi müdahale veya başka bir enfeksiyon kaynağından kaynaklanabilir.
    • Septisemi, kan dolaşımında patojen organizmaların varlığına işaret eder ve ciddi bir durumdur. Semptomlar arasında yüksek ateş, titreme, hızlı kalp atışı, solunum güçlüğü ve bilinç kaybı gibi belirtiler bulunabilir.

    Sepsis

    • Sepsis, vücudun bir enfeksiyona karşı verdiği aşırı tepkinin sonucunda meydana gelen yaygın ve potansiyel olarak hayati tehlike arz eden bir yanıtı ifade eder.
    • Sepsis, septisemi ile benzer semptomlara sahip olabilir, ancak septisemiden daha geniş bir kavramdır. Septisemi, sadece kan dolaşımını etkileyen bir durumu ifade ederken, sepsis, enfeksiyonun vücut genelinde yayılmasının neden olduğu bir sistemik yanıttır.
    • Sepsis, organ fonksiyonlarında ciddi bozulmalara yol açabilir ve tedavi edilmediği takdirde ölümcül olabilir. Semptomlar arasında ateş, titreme, hızlı solunum, düşük kan basıncı, idrar yapma sorunları, bilinç kaybı ve organ yetmezliği gibi belirtiler bulunur.

    Kısaca, septisemi, bir enfeksiyonun kan dolaşımına yayılmasını ifade eden bir terimken, sepsis, vücudun enfeksiyona verdiği aşırı yanıtı ve bu yanıtın neden olduğu sistemik sorunları ifade eden daha geniş bir terimdir. Her iki durum da ciddi tıbbi müdahale gerektirebilir ve acil tedavi edilmelidir.

    "Sayfa içeriği sadece bilgilendirme amaçlıdır, tanı ve tedavi için mutlaka doktorunuza başvurunuz."

    Yazar Hakkında

    Tıbbi Yayın Kurulu

    Tıbbi Yayın Kurulu

    tarafından 29.09.2023 tarihinde onaylandı.

    İletişim Formu

     
       
     
    AlaettinPAHSA
    Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji

    Prof. Dr.

    Alaettin PAHSA

    Koru Sincan Hastanesi

    AliÖZÖN
    Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji

    Uzm. Dr.

    Ali ÖZÖN

    Koru Ankara Hastanesi