Turist ishali nedir?

Turist ishali, seyahat edilen bölgede tüketilen yiyecek ve içeceklerdeki mikroorganizmaların neden olduğu ishaldir. Özellikle temizlik koşullarının kötü olduğu bölgelere yapılan seyahatlerden sonra sık görülür. Şeker hastalığı olanlar, bağışıklık sistemini baskılayan ilaç kullananlar, mide asit salgısını azaltan ilaç kullananlar, inflamatuar barsak hastalığı olanlar hastalığa yakalanma bakımından artmış riske sahiptir.Çeşitli bakteriler (% 80), virusler ve parazitler turist diyaresine neden olabilir;


Bakteriler arasında; Enterotoksijenik Escheria coli (ETEC), salmonella, shigella, camphylobacter jejuni, vibrioparahemolyticus
Viruslar arasında; Rotavirus, cytomegalovirus (CMV)
Parazitler arasında; Giardia ve cyclosporia
turist ishaline en sık neden olan mikrobiyal ajanlardır.


Turist ishaline neden olan bakterilerin kaynağı nedir?
Bu bakterilerin ana kaynağı genellikle temiz olmayan gıdaların veya az pişmiş etlerin yenmesidir. Hastalık insanlara çiğ veya az pişmiş, uygun ortamda saklanmadığı için bozulmuş olan et yemeklerinin,  pastörize edilmemiş süt ve süt ürünlerinin, klorlanmamış içme sularının ve kanalizasyon suyu ile sulanan veya yıkanan sebzelerin tüketilmesiyle bulaşır.


Turist ishalinin klinik bulguları nelerdir?
Başlıca belirtileri seyahat edilen ülkeye vardıktan 1-14 gün sonra birdenbire başlayan karın ağrısı ve sulu ishaldir. Hastalarda genellikle günde 4-6 kez, kan ve iltihap içermeyen, sulu kıvamda dışkılama görülür. İshal öncesinde bulantı kusma, karın ağrısı, karın gurultusu, karında gaz ve şişkinlik olabilir.


Turist ishalinde nasıl teşhis koyulur?

Teşhis için genellikle hastanın öyküsü yeterlidir. İshaller genellikle seyahatler esnasında (çoğunlukla ilk 24-48 saat içinde) gelişir. Dışkının tipik özellikleri de etken hakkında bilgi verebilir. Kanlı, mukuslu, karın kramplarının fazla olduğu ishal daha çok bakteriyel etkenleri, gaz, bulantı, şişkinlik ise paraziter etkenleri ön planda düşünülür. Gerekli durumlarda dışkı ve kan tetkikleri ile etken mikroorganizma tanımlanabilir.


Hastalık nasıl tedavi edilir?

İshal ile kaybedilen sıvı ve elektrolitlerin ağız yoluyla veya gerektiğinde damar yoluyla yerine konması genellikle tedavi için yeterlidir. İshal çoğunlukla bir hafta içerisinde ve antibiyotik alınmasına gerek kalmadan kendiliğinden durur. Nadiren bir haftadan uzun sürer. Barsak hareketlerini yavaşlarak ishal durduran ilaçların kullanılması zararlı olabilir.


Korunma
Genel hijyen önlemlerine uyulması turist ishali gelişme riskini azaltır.
• Tuvalete gittikten sonra ve yemek yemeden önce mutlaka ellerinizi yıkayınız.
• Eğer bulunduğunuz yerdeki içme suyunun güvenirliliği ile ilgili bir kuşkunuz var ise, yiyeceklerinizi yıkamadan veya dişlerinizi fırçalamadan önce kullanacağınız suyu mutlaka kaynatın, dezenfektan tabletleri ile steril edin ya da şişe sularını kullanmayı tercih edin.
• İçeceklerinizin içine koyduğunuz buzun güvenli bir sudan yapıldığına emin olmadıkça kullanmayınız.
• Beklemiş yemekleri yemeyin, yeni ve iyi pişirilmiş sıcak yemekleri yemelisiniz.
• Soyarak veya kabuklarını ayıklayarak yedikleriniz dışında, çiğ yenen yiyecekleri yemekten kaçının.
• Görünümü kötü olan (kokusu, rengi) yiyecekleri tüketmeyiniz.
• Güvenirliliğinden emin olmadığınız açıkta satılan dondurmaları tüketmeyiniz.
• Pastörize edilmemiş ya da açıkta satılan sütü içmeyiniz.
• Balık ve kabuklu deniz hayvanlarını bazı ülkelerde yemek tehlikeli olabilir. Pişmemiş balık ve istiridye yemek özellikle çok tehlikelidir.
Turist ishali gelişiminde mutlaka bir sağlık kuruluşuna başvurularak bildirim yapılması salgınların önlenmesi bakımından önemlidir. Turist ishalinde, dirençli bakteri suşları gelişme riskinden dolayı koruyucu antibiyotik kullanılması önerilmez.
 

Uzm. Dr. Ufuk AVCIOĞLU
Gastroenteroloji

 

 

25.08.2017